Yazarlar
Öz
Eğitimde hak ve sorumluluk kavramı; öğretmen, öğrenci, aile ve toplumun rolleri; ailenin ve toplumun eğitime katkıları, insan hakları ve demokrasi, eğitimde adalet, eşitlik ve ahlak ilkeleri, hak ve sorumluluk temelli problem çözme ve karar alma becerileri, eğitim hukuku ile ilgili düzenlemeleri kapsar. Eğitim hakkı, bireyin potansiyelini gerçekleştirmesini ve toplumsal yaşama etkin katılımını sağlayan en temel insan haklarından biridir. Bu hakkın nitelikli ve adil bir şekilde hayata geçirilmesinde anahtar rolü öğretmenler üstlenmektedir. Eğitim insanı doğumdan ölüme etkileyen ve bir şekle sokmaya çalışan bir süreçtir. Etik ise insanın “Ne yapmalıyım?, Nasıl yapmalıyım?” sorularına vermeye çalıştığı yanıttır. Bu bağlamda; Öğretmenlik mesleği yalnızca teknik bir bilgi aktarımı süreci değil; adalet, eşitlik, dürüstlük ve insan onuruna saygı gibi etik ilkelere dayanan kamusal ve ahlaki bir sorumluluktur. Günümüz eğitim yaklaşımlarında öğretmen; sadece bir müfredat uygulayıcısı değil, kültür taşıyıcısı, rehber, şahsiyet mimarı ve insan yetiştirme sanatkârı olarak konumlandırılmaktadır. Bu bağlamda öğretmenlik etiği, eğitim hakkının korunması, geliştirilmesi ve her öğrenci için fırsat eşitliğinin sağlanmasının temel teminatıdır. Etik ve Sanatkâr Öğretmen: Öğrencinin potansiyelini keşfeder, hak ihlallerine karşı koruyucu bir kalkan olur, adalet duygusunu yaşatarak şahsiyet inşa eder. Öğretmenlik etiği ilkeleri ile eğitim hakkı arasındaki niteliksel ve işlevsel ilişkiyi teorik ve ampirik boyutlarıyla inceleyen bu çalışmada, nitel araştırma tasarımlarından doküman analizi ve tematik içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma kapsamında; ulusal ve uluslararası mevzuat metinleri, insan hakları bildirgeleri, mesleki etik ilkeleri ile Öğretmen Akademileri gibi öğretmen yetiştirme programı izlenceleri veri kaynağı olarak belirlenmiş, elde edilen veriler üzerinden tematik çerçeveler kurgulanmıştır." Sonuç olarak araştırma; eğitim hakkının nicel erişimden ziyade sınıf içi adalet ve etik nitelikle tecelli ettiğini gösterir. Bu doğrultuda, Öğretmen Akademilerinde etik kazanımların vaka analizleri ve ikilem çözümleriyle uygulamalı hale getirilmesi; meslek etiğinin ise adalet, liyakat ve kapsayıcılık değerleriyle bütünleşerek eğitim hakkını sürdürülebilir bir güvenceye kavuşturması gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: Öğretmen, Etik, Hak ve Sorumluluklar
Kaynak gösterimi
Polat, Ü. (2026). Öğretmen Akademilerinde “Öğretmenlik Etiği ve Eğitim Hakkı Bağlamında Sanatkâr Öğretmen Modeli”. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

