Yazarlar
Öz
Bu çalışma, Yaşar Kemal ve John Steinbeck'in eserlerinde insan-doğa ilişkileriyle karşılaştırmalı bir bakış açısıyla incelemekte ve bu incelemeyi sürdürülebilirlik eğitimi bağlamında değerlendirmektedir. Çalışmanın amacı, farklı coğrafya ve kültürlerde eser vermiş bu iki yazarın doğa temsillerindeki ortaklıkları ve farklılıkları ortaya koyarak, edebî metinlerin sürdürülebilirlik bilincini kazandırmaktaki pedagojik potansiyelini tartışmaktır. Günümüzdeki iklim krizi ve ekolojik yıkımın giderek görünür hale gelmesi, sürdürülebilirlik eğitiminin yalnızca fen bilimleri yeterli değil, beşerî bilimlerin duygusal ve etik derinliğiyle de zenginleştirilmesini gerekli kılmaktadır; edebiyat bu noktada soyut çevresel kavramları somut insani deneyimlere dönüştürülerek önemli bir araç sunar. Araştırmada ekoeleştiri (ecocriticism) kuramsal çerçevesinden hareketle karşılaştırmalı edebiyat yöntemi kullanılmış; Yaşar Kemal'in İnce Memed ve Yer Demir Gök Bakır adlı eserleri ile John Steinbeck'in Gazap Üzümleri ve Sardalye Sokağı adlı eserleri metin analizi yoluyla incelenmiştir. Bulgular, her iki yazarının da doğayı pasif bir dekor olarak değil, insan toplumlarının sosyoekonomik yapılarıyla iç içe geçmiş, aktif ve belirleyici bir güç olarak ele alındığını göstermektedir. Yaşar Kemal'in eserlerinde doğa, Çukurova'nın feodal toprak düzenine karşı bir direniş, sığınak ve toplumsal adalet alanı olarak belirlenirken; John Steinbeck'in eserlerinde doğa, kapitalist üretim ilişkilerinin ve büyük ölçekli tarımsal işletmeciliğin yol açtığı ekolojik ve toplumsal çöküşün hem kurbanı hem de aynası konumundadır. Buna karşın toprak kaybı, göç, emek sömürüsü ve kolektif direniş gibi temalar, farklı coğrafyalarda da olsa her iki yazarda ortak bir insani deneyimi yansıtmaktadır. Üslup açısından Yaşar Kemal'in doğa anlatısı sözlü destan geleneğinden beslenen mitik-şiirsel bir dille şekillenirken, John Steinbeck'in anlatısı Ed Ricketts'ten etkilenen ekolojik holizm anlayışıyla daha bilimsel-gözlemci bir nitelik taşımaktadır. Çalışma, bu edebî temsillerin sürdürülebilirlik eğitiminde birbirini tamamlayan bir kaynak olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşmaktadır: Yaşar Kemal toplumsal adalet-doğa ilişkisini, John Steinbeck ise ekonomik sistem-ekolojik denge ilişkisini öğretici bir zeminde sunmaktadır. Sonuç olarak, edebiyatın hem bilişsel hem de duygusal-etik sorumluluk bilinci geliştirilerek sürdürülebilirlik eğitimine özgün bir katkı sağlayabileceği vurgulanmaktadır.
Anahtar kelimeler: Yaşar Kemal, John Steinbeck, ekoeleştiri, insan-doğa ilişkisi, sürdürülebilirlik eğitimi
Kaynak gösterimi
Şen, L. (2026). Yaşar kemal ve john steinbeck'in eserlerinde insan-doğa ilişkisi: Sürdürülebilirlik eğitimi bağlamında karşılaştırmalı bir inceleme. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

