Yazarlar
Öz
Modern Türk edebiyatında kadın, Tanzimat’tan bu yana kurgunun bileşenlerinden biri olarak yazın dünyasında kendisine yer bulabilmiştir ancak kadının kimliği her zaman için devrin resmî ideolojisi ile uygunluk içerisinde kurgulanmıştır. Ataerkil edebiyat kanonu içerisinde kadının yazar ve kurgusal özne olarak yer alışı bu açıdan sorunlu olmuş, kadının varlığı araçsallaştırılmıştır. Modern Türk edebiyatında geçmişten günümüze kadının edebî temsili, kurban ve ölümcül kadın imgesi arasında gidip gelmiş kadının idealizasyonuyla da erkeğin kadın üzerindeki hakimiyeti perçinlenmiştir. Yer yer aksi örnekler bulunsa da konu ile ilgili genel eğilim, bu yöndedir. Kadının edebî metindeki konumu, toplumsal cinsiyet rollerine bağlı olarak ikincildir. 1980 sonrası Türk edebiyatında ise kadın, kendi sesinin farkına varmış ve “kendi”ni içerden bir bakışla inşa etme gayretine girişmiştir. Ancak yazma işi, bugün bile cinsiyet üzerinden kategorize edilmekte ve kadının yazar olarak edebiyat içerisine dahli, ancak “kadın yazar/şair” vurgusuyla mümkün olmaktadır. Söz-yazı dikotomisinde eril hiyerarşi, kadını gerçek bir yazar olarak kabul etmediği gibi metnin merkezine kadını alma konusunda da hâlâ isteksizdir. Nermin Yıldırım (1980), roman türünde kaleme aldığı eserleri ile son dönem Türk edebiyatının üretken yazarları arasındadır. İlk romanını (Unutma Beni Apartmanı) 2011 yılında yayımlayan ve genellikle bellek, hafıza, göçebelik, kadın ve aile konularında yazan Yıldırım’ı diğer yazarlardan ayıran en önemli özelliği, romanlarının tümünün merkezinde kadınların yer almasıdır. Romanların hepsinde okurun duyduğu ses, kadına aittir. Böylece kadının kendi sesiyle anlattığı hikâyesi, onu tarihin/tarih yazımının bir parçası hâline getirir ve eril iktidarı sarsar. Ancak buna rağmen onun yazarlığında kadınlık, hiyerarşik bir üstünlükle kurgulanmaz; kadınlar “içeri” alınırken erkekler “dışarı”da bırakılmaz. Yazarın ikinci kitabı olan ve 2012 yılında yayımlanan Rüyalar Anlatılmaz, kadın kimliğini aile bağlamı içerisine yerleştirdiği Pilar, Perihan ve Müesser adındaki karakterlerle üç hat üzerinden kurgular. Yazar, bu kurguda kadınlığa dair homojen bir kimlik önerisinde bulunmaz. Romanda bu kadınlarla birlikte kadınlığa ilişkin ayrı özellikler öne çıkarılarak ideal kadın miti parçalanır. Romanda yazar, “anlatılmaz” denileni aktararak geçmişin travmatik yükünden kurtulur ve kadın için yeni bir oluşun imkânını hatırlatır. Bu çalışma, Nermin Yıldırım’ın Rüyalar Anlatılmaz romanında homojen bir kadın kimliği sunmadığı iddiasından hareketle ilgili romanda temsil edilen çoğulcu kadın kimliklerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kadın ile yazı arasındaki mesafede yazarın bir kadın olarak yazma edimini ne şekilde değerlendirdiğini tespit etmek ve Nermin Yıldırım’ın kanon içerisindeki yerini belirlemeye çalışmak da bu çalışmanın hedefleri arasındadır.
Anahtar kelimeler: Nermin Yıldırım, Rüyalar Anlatılmaz, kadınlık, aile, kadın kimliği
Kaynak gösterimi
Canbolat, E. ve Yıldırım, G. (2026). Edebiyatın kadınları: Nermin yıldırım’ın rüyalar anlatılmaz romanında kadın kimliği. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

