Bildiri · 2026

YALNIZLIK LİTERATÜRÜNDE YENİ BİR KAVRAM: VAROLUŞSAL YALNIZLIK

XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Büşra KOÇYİĞİTSunan yazarSorumlu yazarMilli Eğitim Bakanlığı
  2. Mehmet Engin DENİZYıldız Teknik Üniversitesi

Öz

Son yıllarda, varoluşsal yalnızlık, yalnızlık üzerine yazılmış literatürde giderek daha fazla ilgi görmeye başlamıştır. Sosyal ya da duygusal yalnızlıktan farklı olarak, varoluşsal yalnızlık, hem dünyadan hem de diğer insanlardan derin bir öznel kopukluk hissini ifade eder. Varoluşsal yalnızlık, dünyada temelde yalnız olma, başkalarıyla tam bir bağ kuramama ve yaşam, ölüm ve varoluşun en derin boyutları bağlamında derin bir izolasyon hissi yaşama gibi öznel deneyimleri ifade eder. Bu deneyim, bireyler başkalarıyla çevrili olsalar bile ortaya çıkabilir. Sosyal ve duygusal yalnızlık genellikle anlamlı sosyal ilişkilerin ve kişilerarası bağların eksikliğinden kaynaklandığı şeklinde anlaşılırken, varoluşsal yalnızlık ise insanlık durumunun doğasında var olan daha temel bir kopukluk hissini yansıtır ve sıklıkla yaşamda anlam ve amaç eksikliği algısıyla birlikte görülür. Bu temel kopukluk hissi, bireyin yakın arkadaşları, aile üyeleri veya diğer kişilerle olan ilişkilerinden bağımsız olarak yaşanır. Başka bir deyişle, başkalarının varlığı ya da yakın kişilerarası ilişkilerin bulunması, varoluşsal yalnızlık deneyimini ortadan kaldırmaz. Varoluşsal yalnızlık üzerine yapılan araştırmalar, bu kavramı kavramsallaştırmak ve doğasını incelemek için ağırlıklı olarak nitel yöntemlere dayanmıştır. Nitel bir çalışmada katılımcılar, varoluşsal yalnızlığı dünyadan ve diğer insanlardan derin bir kopukluk hissi, derinden yaşanan bir yalnızlık biçimi, yanlış anlaşıldığı hissi ve yaşamda anlam ve amaç eksikliği olarak tanımlamışlardır; bu tanım, deneyimin hem bilişsel hem de duygusal yönlerini yansıtmaktadır. Benzer şekilde, ergenlerle yapılan nitel araştırmalara göre, varoluşsal yalnızlık, bireyin boşluk hissi, kaybolmuşluk hissi ve kapana kısılmışlık hissini ifade eder. Buna karşılık, varoluşsal yalnızlığın olumlu yönlerini vurgulayan araştırmacılar, bu tür bir yalnızlığın bireylere kimliklerini oluşturma ve yaratıcılıklarını geliştirme fırsatı sunabileceğini savunmuşlardır. Daha önceki araştırmalar, varoluşsal yalnızlığın kaygı, depresif belirtiler ve diğer olumsuz psikolojik sonuçlarla pozitif bir ilişki içinde olduğunu, buna karşılık yaşamda anlam ve yaşam doyumu gibi olumlu psikolojik kavramlarla ise negatif bir ilişki içinde olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar kelimeler: Varoluşsal Yalnızlık, Sosyal Yalnızlık, Duygusal Yalnızlık, Yaşamda Anlam, İyi Oluş

Kaynak gösterimi

Koçyiğit, B. ve Deniz, M. E. (2026). Yalnızlık literatüründe yeni bir kavram: Varoluşsal yalnızlık. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.