Yazarlar
Öz
Çalışan anneler, iş ve aile yaşamına ilişkin sorumlulukları eş zamanlı olarak yerine getirmeye çalışırken farklı rol talepleri arasında çatışma yaşayabilmekte ve bu durum bireysel ve aile yaşamına ilişkin çeşitli sonuçları beraberinde getirebilmektedir. Bu süreçte psikolojik sağlamlık, karşılaşılan güçlüklerle baş etmeyi ve değişen koşullara uyum sağlamayı destekleyen önemli bir kişisel kaynak olarak öne çıkarken, evlilik doyumu aile yaşamının niteliğini yansıtan önemli göstergelerden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu derleme çalışmasının amacı, çalışan annelerde iş-aile çatışması, psikolojik sağlamlık ve evlilik doyumu arasındaki ilişkileri mevcut kuramsal açıklamalar ve ampirik araştırmalar doğrultusunda incelemek ve söz konusu değişkenler arasındaki bu etkileşimi bütüncül bir çerçevede değerlendirmektir. Bu kapsamda Web of Science, Scopus, TR Dizin ve Google Scholar veri tabanlarında çalışan anneler, iş-aile çatışması, psikolojik sağlamlık ve evlilik doyumuna ilişkin Türkçe ve İngilizce anahtar sözcükler kullanılarak ulusal ve uluslararası literatür taranmış; ulaşılan kuramsal ve ampirik çalışmalar araştırmanın temel değişkenleri arasındaki ilişkiler açısından değerlendirilmiştir. Mevcut literatür, iş ve aile rollerinden kaynaklanan çatışmanın çalışan annelerin bireysel ve ilişkisel yaşantıları açısından olumsuz sonuçlarla ilişkili olduğunu ve artan iş-aile çatışmasının evlilik ilişkisinin niteliğini ve evlilik doyumunu olumsuz etkileyebildiğini göstermektedir. Psikolojik sağlamlık ise stresli yaşam koşullarına uyum sağlama ve güçlüklerle etkili biçimde baş etme süreçlerini destekleyerek iş-aile çatışmasının olumsuz sonuçları karşısında koruyucu bir kişisel kaynak olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, çalışan anneler özelinde iş-aile çatışması, psikolojik sağlamlık ve evlilik doyumunu birlikte ele alan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Sonuç olarak, çalışan annelerin iş ve aile yaşamları arasındaki etkileşimin anlaşılmasında risk faktörlerinin yanı sıra koruyucu kişisel kaynakların da dikkate alınmasının önemli olduğu ve bu üç değişken arasındaki ilişkilerin birlikte ele alındığı ampirik araştırmalara ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmektedir.
Anahtar kelimeler: çalışan anne, iş-aile çatışması, psikolojik sağlamlık, evlilik doyumu, literatür derlemesi.
Kaynak gösterimi
Esen, S. A. ve Satıcı, B. (2026). Çalışan annelerde iş-aile çatışması, psikolojik sağlamlık ve evlilik doyumu arasındaki ilişki: Bir literatür derlemesi. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

