Bildiri · 2026

MİKRO BİR TOPLUM, MAKRO BİR ETKİ: Ailenin Teknolojiyle Dönüşümü, Kuramsal Açıklama ve Türkiye’den Vakıa Kutuları Ekseninde Yansımalar

XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Zehra TÜRKMENSunan yazarSorumlu yazarÜsküdar Üniversitesi Yüksek Lisans Öğrencisi

Öz

Özet Aile, toplumsal yaşamın en temel kurumlarından biri olup teknolojik gelişmeler karşısında sürekli yeniden şekillenen dinamik bir yapıya sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de teknolojik dönüşümün aile yapısı, aile içi iletişim, roller ve değer aktarımı üzerindeki etkilerini tarihsel bir perspektifle incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; literatür taraması temelinde geliştirilen kuramsal çerçeve, Türkiye’nin farklı dönemlerini yansıtan vakıa kutuları ile desteklenmiştir. Çalışmada elektriğin hanelere girişi, televizyonun yaygınlaşması, bilgisayar ve internet kullanımı, akıllı telefonlar ve sosyal medya, pandemi sürecindeki dijitalleşme ile dijital alışveriş alışkanlıkları olmak üzere teknolojik dönüşümün altı temel kırılma noktası ele alınmıştır. Her dönem; Ekolojik Sistem Kuramı, Sosyal Öğrenme Kuramı, Aile Sistemleri Kuramı, Bağlanma Kuramı ve Sembolik Etkileşimcilik gibi kuramsal yaklaşımlar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular, teknolojinin aile yaşamını yalnızca olumsuz ya da olumlu yönde değiştirmediğini; iletişim biçimleri, ebeveyn-çocuk ilişkileri, mahremiyet, rol paylaşımı ve değer aktarımı üzerinde hem fırsatlar hem de riskler oluşturduğunu göstermektedir. Özellikle dijitalleşme süreciyle birlikte aile üyeleri arasındaki fiziksel yakınlığın her zaman duygusal yakınlığı garanti etmediği, buna karşın teknolojinin bilinçli kullanımıyla kuşaklar arası etkileşim, eğitim ve bakım süreçlerinin desteklenebildiği görülmektedir. Sonuç olarak çalışma, teknoloji ile aile arasındaki ilişkinin tek boyutlu bir bozulma ya da gelişme süreci olarak değil; uyum, direnç, dönüşüm ve yeniden yapılanmanın iç içe geçtiği çok katmanlı bir toplumsal süreç olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar kelimeler: Aile, teknoloji, dijital dönüşüm, aile içi iletişim, Türkiye.

Kaynak gösterimi

Türkmen, Z. (2026). MİKRO BİR TOPLUM, MAKRO BİR ETKİ: Ailenin Teknolojiyle Dönüşümü, Kuramsal Açıklama ve Türkiye’den Vakıa Kutuları Ekseninde Yansımalar. M. E. Deniz ve Ü. Polat (Ed.), Tam Bildiri Kitabı - Cilt 2 içinde. Vizetek Yayıncılık Sanayi ve Limited Şirketi.