Yazarlar
Öz
Bu araştırmanın amacı, 2024 yılında kademeli olarak yürürlüğe giren Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) doğrultusunda hazırlanan ilkokul 2. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metin sonu etkinliklerini, modelin temel yapı taşlarından biri olan "Erdem-Değer-Eylem" (EDE) çerçevesi kapsamında incelemektir. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen bu çalışmada doküman incelemesi yöntemi benimsenmiştir. Araştırmanın inceleme nesnesini, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında ilkokul 2. sınıflarda okutulan MEB yayınlarına ait iki Türkçe ders kitabı ve bu kitaplarda yer alan toplam 40 metnin sonundaki etkinlikler oluşturmaktadır. Araştırmada dışarıdan yapay bir veri toplama aracı kullanmak yerine, TYMM kılavuzunda ilan edilen 20 temel değer ve bu değerlere ait somut eylem bileşenleri doğrudan analitik birer kodlama cetveli olarak kabul edilmiş; elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, incelenen metin sonu etkinliklerinde en yoğun işlenen değerlerin "Vatanseverlik", "Sevgi" ve "Çalışkanlık" olduğu saptanmıştır. Özellikle ikinci temada vatanseverlik değerinin, üçüncü temada ise duyarlılık, temizlik ve estetik gibi çevre dostu yaşantı alanına hitap eden değerlerin ağırlık kazandığı görülmüştür. Buna karşı, ders kitabındaki metin sonu etkinliklerinde "Dürüstlük" ve "Mahremiyet" değerlerine yönelik herhangi bir kodlamaya veya somut eylem bileşenine rastlanmamış, bu değerlerin frekansı sıfır olarak belirlenmiştir. Ayrıca bazı değerlerin açık biçimde ifade edilmek yerine örtük olarak eylem bileşenleri aracılığıyla öğrencilere kazandırılmaya çalışıldığı görülmüştür. Tema dağılımları incelendiğinde değerlerin temalara göre farklı yoğunluklarda ele alındığı ve bazı temalarda belirli değerlerin ön plana çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, incelenen ders kitaplarının genel anlamda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin öngördüğü bütünleşik yapı ve değer odaklı pedagojik anlayışla büyük ölçüde uyum sağladığı, ancak bazı değerlerin etkinliklere yansıtılması noktasında sınırlılıklar barındırdığı görülmüştür. Gelecekteki ders kitabı hazırlama süreçlerinde, uzman görüşlerinden yararlanılarak tüm kök değerlerin ve eylem bileşenlerinin etkinliklere daha sistemli, dengeli ve bütüncül bir şekilde yansıtılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Türkçe Ders Kitabı, Erdem-Değer-Eylem, Metin Sonu Etkinlikleri
Kaynak gösterimi
Bektaş, E. (2026). İlkokul 2. sınıf türkçe ders kitabındaki metin sonu etkinliklerinin erdem-değer-eylem çerçevesinde incelenmesi. M. E. Deniz ve Ü. Polat (Ed.), Tam Bildiri Kitabı - Cilt 2 içinde (s. 157–171). Vizetek Yayıncılık Sanayi ve Limited Şirketi.

