Bildiri · 2026

YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ MESLEKİ GELİŞİM SÜRECİNDE ÖĞRETMEN FAİLLİĞİNİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI

XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Tuğçe GÜRKANSunan yazarSorumlu yazarYıldız Teknik Üniversitesi
  2. Sevda KATITAŞYıldız Teknik Üniversitesi

Öz

Yapay zekâ destekli uygulamaların öğretmenlerin mesleki öğrenme süreçlerinde giderek yaygınlaşması, bu teknolojilerin öğretmenlerin mesleki karar verme süreçlerini ve öğretmen failliğini nasıl etkilediği sorusunu gündeme getirmiştir. Bu çalışma, öğretmenlerin yapay zekâ destekli mesleki gelişim uygulamalarını nasıl deneyimlediklerini ve bu süreçte öğretmen failliğinin nasıl yeniden yapılandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada öğretmenlerin yapay zekâ araçlarını nasıl anlamlandırdıkları, bu araçları mesleki uygulamalarına nasıl entegre ettikleri ve kullanımın mesleki karar verme süreçleri ile sınıf içi uygulamalarına nasıl yansıdığı incelenmiştir. Araştırma, fenomenoloji araştırma deseniyle yürütülmüştür. Araştırmada farklı okul kademelerinde görev yapan 10 öğretmenden yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla veri toplanmıştır. Veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve analiz sonucunda bilgi tüketicisinden bilgi üreticisine dönüşüm, yapay zekâ tarafından üretilen içeriğin pedagojik uyarlanması, karar verme süreçlerinde faillik, pedagojik failliğin göstergesi olarak yapay zekâ kullanımı ve yapay zekâ çıktılarının değerlendirilmesinde mesleki muhakeme olmak üzere beş tema belirlenmiştir. Bulgular öğretmenlerin yapay zekâyı pasif biçimde kullanan bireyler olmadıklarını aksine onu mesleki muhakemelerini destekleyen bir iş birliği ortağı olarak gördüklerini ancak pedagojik karar verme süreçlerinde nihai otoriteyi koruduklarını göstermiştir. Ayrıca öğretmenlerin yapay zekâ çıktılarını sınıfın bağlamına ve öğrencilerin gereksinimlerine göre yeniden düzenledikleri, doğruluk, güvenirlik ve etik açıdan eleştirel biçimde değerlendirdikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma, yapay zekânın öğretmen failliğini zayıflatan bir unsur olmadığını, bilinçli, eleştirel ve pedagojik amaçlarla kullanıldığında öğretmenlerin mesleki muhakeme, karar verme ve öğretim uygulamalarını destekleyerek öğretmen failliğini yeniden yapılandıran önemli bir mesleki gelişim aracı olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar kelimeler: Öğretmen failliği, yapay zekâ, mesleki gelişim

Kaynak gösterimi

Gürkan, T. ve Katıtaş, S. (2026). Yapay zekâ destekli mesleki gelişim sürecinde öğretmen failliğinin yeniden yapılandırılması. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.