Yazarlar
Öz
Erken çocukluk dönemi, çocukların çevreyi, doğayı ve canlıları deneyimleyerek anlamlandırmaya başladıkları; yaşamın ilk yıllarında edinilen deneyimlerin sonraki öğrenmelerine yön verdiği bir gelişim dönemidir. Bu dönemde çocukların doğayla doğrudan etkileşim kurmalarına olanak sağlayan sınıf dışı eğitim uygulamaları, çevreyi gözlemlemelerine, insan dışı canlılarla etkileşim kurmalarına ve doğaya ilişkin deneyimlerini zenginleştirmelerine fırsat sunmaktadır. Bu deneyimlerin ekopedagojik yaklaşımla ele alınması ise doğanın yalnızca öğrenmenin gerçekleştiği bir ortam değil, tüm canlıların birlikte var olduğu ortak bir yaşam alanı olarak anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarının sınıf dışı eğitim deneyimlerini ekopedagojik yaklaşım çerçevesinde inceleyerek doğayla kurdukları ilişkinin yaşantısal özünü ortaya koymaktır. Araştırma, ortak bir deneyimi paylaşan bireylerin yaşantılarının özünü anlamaya odaklanan nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji yaklaşımı doğrultusunda yürütülmüştür. Çalışma grubunu ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 60–72 aylık 16 okul öncesi çocuğu oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında çocuklar 60 dakika süren sınıf dışı eğitim etkinliğine katılmıştır. Veriler; yapılandırılmış gözlemler, pedagojik dokümantasyon kayıtları, etkinlik sürecinde elde edilen görsel veriler ve kapanış çemberinde çocukların deneyimlerini yansıtan ifadeler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler refleksif tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda çocukların deneyimlerinin ortak yaşam alanı olarak doğa, ekolojik etik ve sorumluluk, insan-merkezcilikten uzaklaşma ve insan dışı canlıların özne olarak konumlandırılması olmak üzere dört tema altında toplandığı belirlenmiştir. Bulgular, okul öncesi dönem çocuklarının doğayı yalnızca fiziksel bir çevre olarak değil, farklı canlı türleriyle paylaşılan ilişkisel bir yaşam alanı olarak anlamlandırdıklarını göstermektedir. Ayrıca çocukların canlıların yaşam haklarına saygı gösterme, zarar vermekten kaçınma, yaşam alanlarını koruma ve diğer canlıların ihtiyaçlarını gözetme yönünde davranışlar sergiledikleri belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Ekopedagoji, sınıf dışı eğitim, okul öncesi eğitim, fenomenoloji, refleksif tematik analiz.
Kaynak gösterimi
Taş, Ş. ve Şentürk, Ş. (2026). Okul öncesi dönem çocuklarının sınıf dışı eğitim deneyimlerinin ekopedagojik yaklaşım çerçevesinde incelenmesi. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

