Bildiri · 2026

TÜRKİYE’DE AİLE İŞLEVSELLİĞİ VE OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARIN PSİKOLOJİK İYİ OLUŞU: DİJİTAL CİHAZ KULLANIM SIKLIĞI GÖSTERGELERİNE DAYALI KESİTSEL BİR ARAŞTIRMA

XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Münire Aydilek ÇİFTÇİSunan yazarSorumlu yazarNecmettin Erbakan Üniversitesi
  2. Osman BASİTNecmettin Erbakan Üniversitesi
  3. Rumeysa HOŞOĞLUNecmettin Erbakan Üniversitesi

Öz

Aile işlevselliği, erken çocukluk döneminde psikolojik iyi oluşu şekillendiren temel ilişkisel bağlamlardan biri olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte, dijital cihaz kullanımı da günlük aile yaşamının önemli bir parçası hâline gelmiştir. Ancak, çocukların dijital cihaz kullanımına ilişkin basit sıklık göstergeleri ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiye yönelik bulgular tutarsızlık göstermektedir. Bu araştırmada, Türkiye’de okul öncesi dönemdeki çocukların psikolojik iyi oluşlarının aile işlevselliği ve dijital cihaz kullanım sıklığı göstergeleri ile ilişkisi incelenmiştir. Kesitsel-ilişkisel desende yürütülen araştırmaya, 5–6 yaş aralığında çocuğa sahip 231 ebeveyn katılmıştır. Veriler, Aile Değerlendirme Ölçeği, Çocuklar İçin Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve ebeveynler tarafından bildirilen çocukların ev ortamındaki bilgisayar, tablet ve akıllı telefon kullanım sıklığı göstergeleri aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, doğrulayıcı faktör analizleri, Pearson korelasyon katsayıları ve önerilen ilişkileri incelemek amacıyla açımlayıcı yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Bulgular, aile işlevselliğinin çocukların psikolojik iyi oluşu ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu göstermiştir. Buna göre, aile işlevselliğindeki bozulmanın çocukların psikolojik iyi oluş düzeylerinde azalma ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Buna karşılık, bilgisayar, tablet ve akıllı telefon kullanım sıklığı göstergelerinin ne aile işlevselliği ne de psikolojik iyi oluş ile anlamlı bir ilişki gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca dijital cihaz kullanım sıklığı göstergelerinin sınırlı değişkenlik sergilediği ve yapısal modelde düşük düzeyde açıklayıcı güce sahip olduğu görülmüştür. Sonuçlar, okul öncesi dönemdeki çocukların psikolojik iyi oluşunu anlamaya yönelik çalışmalarda aile işlevselliğinin, dijital cihaz kullanım sıklığı göstergelerine kıyasla daha açıklayıcı bir ilişkisel bağlam sunabileceğini göstermektedir. Gelecekteki araştırmalarda, çocukların dijital deneyimlerinin niteliği, amacı ve bağlamı ile daha geniş aile süreçlerinin birlikte ele alınması; ayrıca boylamsal ve çoklu bilgi kaynağına dayalı araştırma desenlerinin kullanılması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Aile işlevselliği, psikolojik iyi oluş, okul öncesi çocuklar, gelişim psikolojisi, dijital cihaz kullanımı

Kaynak gösterimi

Çiftçi, M. A., Basit, O. ve Hoşoğlu, R. (2026). Türkiye’de aile işlevselliği ve okul öncesi çocukların psikolojik iyi oluşu: Dijital cihaz kullanım sıklığı göstergelerine dayalı kesitsel bir araştırma. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.