Yazarlar
Öz
Dijital iletişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte sosyal medya kullanım örüntüleri romantik ilişkilerde çeşitli değişimlere yol açabilmektedir. Bu çalışma, sosyal medya bağımlılığının ilişki doyumu üzerindeki etkisinde partner sosyotelizmi ile sosyal medya kıskançlığının seri aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, mevcut bir romantik ilişkisi bulunan 18-65 yaş aralığındaki (x̄ = 32,7, SS=9,05) 384 yetişkinden oluşmaktadır. Katılımcıların 198’i erkek (%51,6), 186’sı kadın (%48,4) olup örneklem kolayda örnekleme yöntemiyle oluşturulmuştur. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, Romantik İlişkilerde Sosyal Medya Kıskançlığı Ölçeği, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Partner Sosyotelizmi Ölçeği ve Romantik İlişki Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Hayes’in PROCESS Makrosu (Model 6) aracılığıyla analiz edilmiş, dolaylı etkilerin anlamlılığı 5000 bootstrap örneklemesi ile test edilmiştir. Bulgular, sosyal medya bağımlılığının ilişki doyumunu anlamlı ve olumsuz yönde yordadığını göstermiştir (B = −.48, SE = .06, p <.001, %95 GA [−.61; −.35]). İlk modelde sosyal medya kıskançlığının kısıtlayıcı-kontrolcü tutum (KKT) boyutu incelenmiştir. Sonuçlar, sosyal medya bağımlılığının KKT’yi anlamlı biçimde yordadığını (B = .55, SE = .05, p <.001), KKT’nin ise hem partner sosyotelizmini (B = .27, SE = .06, p <.001) hem de ilişki doyumunu (B = −.31, SE = .07, p <.001) etkilediğini göstermiştir. Toplam dolaylı etki anlamlı bulunmuş (B = −.25, %95 GA [−.35; −.16]) ve hem tekil hem de seri aracılık yolları doğrulanmıştır. İkinci modelde şüpheci-gözetleyici tutum (SVGT), üçüncü modelde ise sosyal medya alanına saygı ve güven (SMSG) boyutları incelenmiştir. Her iki modelde de sosyal medya bağımlılığının ilgili alt boyutları anlamlı biçimde yordadığı, alt boyutların ilişki doyumunu olumsuz etkilediği ve toplam dolaylı etkinin anlamlı olduğu belirlenmiştir (SVGT: B = −.22, %95 GA [−.32; −.12]; SMSG: B = −.22, %95 GA [−.33; −.13]). Ayrıca tüm modellerde doğrudan etkinin, aracı değişkenlerin modele dahil edildiği üç farklı analizde de doğrudan etkilerin anlamlılığını koruması (B = −.23, B = −.26 ve B = −.26; tüm p <.001) kısmi aracılığa işaret etmektedir. Sonuç olarak, sosyal medya bağımlılığının ilişki doyumu üzerindeki etkisinde sosyal medya kıskançlığının tüm alt boyutları ve partner sosyotelizmi anlamlı seri aracı roller üstlenmektedir. En güçlü dolaylı etkinin KKT boyutunda elde edilmesi, sosyal medya kaynaklı kontrol ve kısıtlama eğilimlerinin ilişki doyumu üzerindeki olumsuz etkilerde merkezi bir rol oynayabileceğini düşündürmektedir. Çalışmadan elde edilen bulgular, ilgili literatür kapsamında yorumlanmış; kuram ve uygulama alanına katkı sağlayabilecek öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar kelimeler: Sosyal Medya Bağımlılığı, Sosyal Medya Kıskançlığı, Partner Sosyotelizmi, İlişki Doyumu
Kaynak gösterimi
Erzen, E., Şahin, E. S. ve Aydemir, F. (2026). Dijital kıskançlık mı, dijital uzaklık mı? ilişki doyumuna giden yolda sosyal medyanın rolü. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

