Bildiri · 2026

NEOLİBERAL AKILSALLIK VE EĞİTİM HAKKI: VARDİYAKENT ÖRNEĞİNDE MESLEKİ EĞİTİM MERKEZLERİ

XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Dilan KUYURTARSunan yazarSorumlu yazarYıldız Teknik Üniversitesi
  2. Mithat KORUMAZYıldız Teknik Üniversitesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de eğitim politikasının dönüşümünde önemli bir kırılma noktasını oluşturan Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) uygulamalarını, neoliberal akılsallık çerçevesinde, çocuk işçiliği ve eğitim hakkı bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Araştırma, mesleki eğitimin piyasa dinamikleriyle entegrasyonunun, öğrencilerin öznellik inşası, sınıfsal habitusları ve toplumsal yeniden üretim mekanizmaları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışmanın ampirik zeminini, sanayinin merkezinde yer alan ve "Vardiyakent" olarak kavramsallaştırılan endüstriyel bir bölgedeki üç farklı okulda yürütülen nitel araştırma paradigmasını benimseyen, çoklu iç içe geçmiş durum çalışması oluşturmaktadır. Araştırmada metodolojik bir brikolaj (bricolage) yaklaşımı benimsenmiş olup, Maxwell’in etkileşimli araştırma tasarımı ilkeleri doğrultusunda derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlem ve doküman analizi teknikleri bir arada kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde, MESEM programının uygulandığı okullardaki yöneticiler, öğretmenler, öğrenciler, işverenler ve ebeveynlerden oluşan çok katmanlı bir aktör grubuyla yüz yüze mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Halihazırda nitel verilerin kodlama ve analiz süreçleri devam etmekle birlikte, ilk saha gözlemleri ve ön veriler; MESEM modelinin eğitim hakkını kamusal bir güvence olmaktan çıkarıp piyasa odaklı bir esneklik zeminine kaydırdığına ve çocuk işçiliğini kurumsallaştıran yapısal bir işlev üstlendiğine işaret etmektedir. Verilerin analizi tamamlandığında, Bourdieu’cü yeniden üretim mekanizmaları ile Foucault’cu öznellik teorileri ekseninde, mesleki eğitimin kapitalist emek süreçleriyle kurduğu eklemlenme biçimlerine dair kapsamlı bulgular sunulması ve eleştirel pedagojik literatüre katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Anahtar kelimeler: Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM), neoliberal akılsallık, eğitim hakkı, çocuk işçiliği, durum çalışması

Kaynak gösterimi

Kuyurtar, D. ve Korumaz, M. (2026). Neoliberal akılsallık ve eğitim hakkı: Vardiyakent örneğinde mesleki eğitim merkezleri. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.