Bildiri · 2026

G-DINA Modeli Kullanılarak Ortaöğretim Öğrencilerinin Matematik Performansının Bilişsel Tanı Analizi

XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Sait ÇELİKSunan yazarSorumlu yazarGaziantep Üniversitesi
  2. İbrahim YILDIRIMGaziantep Üniversitesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, bilişsel tanı modellerinden biri olan Genelleştirilmiş Deterministik Girdi Gürültülü “Ve” Kapısı (G-DINA) modeli kullanılarak ortaöğretim öğrencilerinin matematik performanslarının ayrıntılı ve çok boyutlu biçimde analiz edilmesidir. Bilişsel tanı modelleri, geleneksel başarı puanlarının ötesine geçerek öğrencilerin belirli bilişsel özelliklere sahip olma durumlarını ortaya koymakta ve öğrenme eksikliklerinin tanılanmasına olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda araştırmada, 11. sınıf düzeyinde “çember ve daire” konusu kapsamında öğrencilerin bilişsel özellik profilleri ve bu profillerin zamana bağlı değişimi incelenmiştir. Araştırma, karma yöntem araştırma deseniyle yürütülmüştür. Nicel aşamada, Gaziantep ilinde bir fen lisesi ve bir Anadolu lisesinde öğrenim gören toplam 237 öğrenciye dört hafta boyunca haftalık aralıklarla geliştirilen dört başarı testi uygulanmıştır. Test maddeleri, alan uzman görüşleri doğrultusunda belirlenen bilişsel özelliklere dayalı olarak hazırlanmış ve elde edilen veriler G-DINA modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Model uyumu, madde düzeyinde gerçekleştirilen istatistiksel model seçim prosedürleriyle değerlendirilmiştir. Nitel aşamada ise nicel analiz sonuçlarına göre amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 25 öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve öğrencilerin problem çözme süreçleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bulgular, aynı toplam başarı puanına sahip öğrencilerin bilişsel özellik profilleri açısından anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca ardışık test uygulamalarında bazı bilişsel özelliklerde gelişim gözlenmiştir. Sonuçlar, G-DINA modeline dayalı bilişsel tanı değerlendirmelerinin matematik öğretiminde tanısal geri bildirim ve bireyselleştirilmiş öğretim açısından önemli katkılar sunduğunu göstermektedir.

Anahtar kelimeler: Bilişsel tanı modelleri, G-DINA, matematik eğitimi, tanısal değerlendirme, karma yöntem

Kaynak gösterimi

Çelik, S. ve Yıldırım, İ. (2026). G-DINA Modeli Kullanılarak Ortaöğretim Öğrencilerinin Matematik Performansının Bilişsel Tanı Analizi. Bildiri Özet Kitabı içinde. XII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.