Bildiri · 2025

ALTI ŞAPKALI DÜŞÜNME TEKNİĞİYLE ELEŞTİREL DÜŞÜNME YOLCULUĞU

XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Şule Çeviker AYSunan yazarSorumlu yazarDüzce Üniversitesi
  2. Esra ALTUNDüzce İl MEM

Öz

Karma yöntemin açıklayıcı sıralı karma deseniyle yürütülmüş bu çalışmanın amacı, altı şapkalı düşünme tekniğinin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerine katkısını ve öğrencilerin bu deneyimi nasıl anlamlandırdığını incelmektir. Tek grup ön test-son test deneysel desenin uygulandığı sürece 6.sınıfta öğrenim gören 25 öğrenci katılmış, öğrencilere günlük hayatlarında karşılaşacakları örnek olaylar sunularak karar vermeleri istenmiştir. Uygulama sürecinde yapılandırılmamış öğretmen gözlemleri yapılmış, sürecin sonunda öğrencilere bu deneyimi nasıl anlamlandırdıklarına yönelik görüşme soruları yöneltilmiştir. Verilerin normal dağılmaması nedeniyle Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile ön test-son test eleştirel düşünme puanları karşılaştırılmış, öğrencilerden elde edilen nitel veriler ise içerik analiziyle çözümlenmiştir. Eleştirel düşünme ön test ve son test puanları arasında mantıklılık alt testi dışında tüm alt testlerde deney grubu lehine anlamlı fark çıkmıştır. Öğrenci görüşlerine göre, etkinlikler başlangıçta zorlayıcı olsa da zamanla eğlenceli ve düşündürücü hale gelmiştir. Öğrenciler fikirlerini özgürce ifade edebilmekten memnundur; grup içinde farklı düşünceleri dinlemenin bakış açılarını geliştirdiğini; sürecin devamını istediklerini, grup çalışmaları sayesinde iletişim becerilerinin geliştiğini, bireysel düşünme aşamalarında ise kendilerini daha rahat ifade ettiklerini vurgulamışlardır. Öğretmen görüşlerine göre ilk haftalarda öğrenciler şapkaların gerekliliklerini anlamakta ve grup içinde fikirlerini ifade etmekte zorlanmışlardır. Bu durum yerini çekimserliğin azalmasına, motivasyonun ve katılımın artmasına bırakmıştır. Öğrenciler giderek daha ilgili olmuş, fikirlerini gerekçelendirerek açıklamışlardır. Öğrenciler beyaz şapkayla düşünmekte zorlanmıştır. Sürecin ortalarında öğrenciler birbirlerinin fikirlerine değer vermeye başlamıştır. Giderek bilinç artışı ve yapıcı davranışlar gözlenmiştir. Birbirini dinleme ve tartışmaya katılma davranışları gözlenmiştir. Bu sonuçlar dikkate alındığında, bu öğretim tekniğinin öğretim sürecinde kullanılması, okullarda hem derslerde hem de öğrenci kulüpleri gibi ders dışı ortamlarda kullanılması, eleştirel düşünmeyi geliştiren programlarda öğretim tekniği olarak yer alması, mantıklılık alt boyutu için yeni araştırmaların yürütülmesi önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Eleştirel düşünme öğretimi, altı şapkalı düşünme tekniği, eleştirel düşünmenin geliştirilmesi, karma araştırma, ortaokulda eleştirel düşünme

Kaynak gösterimi

Ay, Ş. Ç. ve Altun, E. (2025). Altı şapkalı düşünme tekniğiyle eleştirel düşünme yolculuğu. Bildiri Özet Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.