Bildiri · 2025

DİJİTAL ÇAĞDA AİLE: EBEVEYNLERİN TEKNOLOJİ KULLANIMLARININ ÇOCUKLARI İLE İLETİŞİMLERİNE YANSIMALARI

XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Nurhan NAZSunan yazarSorumlu yazarİstanbul Gelişim Üniversitesi
  2. Muhammet DAĞTEKİNTeskin Psikolojik Danışmanlık Merkezi

Öz

Dijital çağın hızla gelişen teknolojileri, bireylerin yaşam biçimlerini önemli ölçüde dönüştürmektedir. Bu dönüşüm, özellikle aile yapısı ve ebeveyn-çocuk ilişkilerinde kendisini daha belirgin bir şekilde göstermektedir. Teknolojik cihazların yaygınlaşması, ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdiği nitelikli zamanın azalmasına, iletişim biçimlerinin değişmesine ve çocukların gelişimsel ihtiyaçlarının göz ardı edilmesine neden olabilmektedir. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, ebeveynlerin teknoloji kullanım düzeylerinin çocuklarla olan iletişimleri üzerindeki etkilerini istatistiksel olarak incelemek ve elde edilen bulgular doğrultusunda aile içi iletişim kalitesinin arttırılmasına yönelik öneriler geliştirmektir. Bu araştırma ilişkisel tarama modeline dayalı nicel bir çalışmadır. Çalışmanın örneklemini, Osmaniye ili Kadirli ilçesinde yaşayan 267 ilkokul ve ortaokul öğrencisinin ebeveyni oluşturmaktadır. Örneklem, basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği ile Ebeveyn-Çocuk İletişimi Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediği Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri ile test edilmiştir. Verilerin analizinde korelasyon, regresyon, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA testleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, katılımcıların internet bağımlılığı düzeylerinin genel olarak düşük olduğu (ortalama = 1.68) ve ebeveyn-çocuk iletişim düzeylerinin ise genelde yüksek olduğu (ortalama = 1.96) görülmüştür. Yapılan korelasyon analizi, internet bağımlılığı ile ebeveyn-çocuk iletişimi arasında %25.6 oranında anlamlı bir pozitif ilişki olduğunu ortaya koymuştur (r=0.256, p=0.002). Regresyon analizine göre, internet bağımlılığı 1 birim arttığında ebeveynin çocuğuyla olan iletişimi 0.256 birim artmaktadır (β=0.256, p<0.05). Demografik değişkenlere göre ise bazı gruplar arasında anlamlı farklar saptanmıştır. Araştırma sonuçları, ebeveynlerin teknoloji kullanım düzeylerinin çocuklarıyla olan iletişimlerini belirgin şekilde etkilediğini ortaya koymaktadır. Teknoloji kullanımının düşük düzeyde olması, iletişimi olumlu yönde etkileyebilmekte; ancak yüksek düzeyde teknoloji kullanımı, ebeveynlerin çocuklarına ayırdıkları zamanı ve etkileşim kalitesini azaltabilmektedir. Bulgular, aile danışmanlığı, psikoeğitim programları ve okul temelli rehberlik çalışmalarında dikkate alınabilir. Ayrıca, toplumsal düzeyde teknolojinin doğru ve bilinçli kullanımı konusunda farkındalık yaratılması, sağlıklı aile yapılarının desteklenmesine katkı sağlayacaktır. Ebeveynlerin, teknolojiyle dengeli bir ilişki kurarak çocuklarının duygusal, sosyal ve bilişsel gelişimlerine daha sağlıklı bir ortam sunmaları mümkün olabilir.

Anahtar kelimeler: teknoloji bağımlılığı, aile ilişkileri, ebeveyn çocuk iletişimi, ebeveynlerin teknoloji kullanımı

Kaynak gösterimi

Naz, N. ve Dağtekin, M. (2025). Dijital çağda aile: Ebeveynlerin teknoloji kullanımlarının çocukları ile iletişimlerine yansımaları. Tam Bildiri Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.