Bildiri · 2025

HARİTA OKUMA BECERİLERİNİN ENTELEKTÜEL YAPISI VE BİLİMSEL GÖRÜNÜRLÜĞÜ: BİBLİYOMETRİK BİR YAKLAŞIM

XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Ahmet Can ABBAKSunan yazarSorumlu yazarMilli Eğitim Bakanlığı

Öz

Bu çalışma, harita okuma ve yorumlama becerilerine yönelik literatürü bibliyometrik yöntemle inceleyerek alanın entelektüel yapısını, araştırma eğilimlerini ve bilimsel görünürlüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Scopus veri tabanında 1944–2025 yılları arasında yayımlanan ve belirlenen ölçütlere uygun 143 akademik yayın analiz edilmiştir. Çalışmanın yöntem bölümünde bibliyometrik analiz süreci, veri temizleme aşamaları ve VOSviewer yazılımı aracılığıyla gerçekleştirilen iş birliği, atıf, birlikte atıf ve anahtar kelime analizleri detaylandırılmıştır. Bulgular, harita okuryazarlığına ilişkin yayınların özellikle 2000’li yıllardan itibaren belirgin bir artış gösterdiğini, bu alandaki çalışmaların coğrafya eğitimi, mühendislik, bilgisayar bilimleri ve çevre bilimleri gibi disiplinlerle güçlü bağlar kurduğunu ortaya koymuştur. Yayın türleri açısından makalelerin öne çıktığı, konferans bildirileri ve kitap bölümlerinin ise alanın teorik ve uygulamalı çeşitliliğini desteklediği görülmüştür. Ülke dağılımında Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve İspanya yüksek etki düzeyine sahipken; Türkiye yayın sayısında güçlü bir konumda yer almakta ancak uluslararası görünürlük açısından gelişim potansiyeli barındırmaktadır. Atıf analizleri, Liu (2010), Meyer (2015) ve Johnson (2006) gibi çalışmaların literatürün entelektüel temellerini oluşturduğunu göstermiştir. Anahtar kelime analizleri, “map literacy”, “spatial thinking” ve “geography education” kavramlarının araştırmaların merkezinde olduğunu ortaya koyarken; coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ve artırılmış gerçeklik (AR) gibi teknolojilerin harita okuma becerilerinin gelişiminde giderek artan rol oynadığı belirlenmiştir. Genel olarak, bu çalışma harita okuma becerilerinin disiplinler arası niteliğini vurgulamakta, teknolojik yeniliklerin bu alanı zenginleştirdiğini göstermekte ve gelecekte uluslararası iş birliklerinin artırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Böylece, bibliyometrik analiz yoluyla hem alanın mevcut durumuna ilişkin kapsamlı bir çerçeve çizilmiş hem de gelecekteki araştırmalar için yönlendirici bir temel sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Harita okuryazarlığı, bibliyometrik analiz, mekânsal düşünme, coğrafya eğitimi

Kaynak gösterimi

Abbak, A. C. (2025). Harita okuma becerilerinin entelektüel yapısı ve bilimsel görünürlüğü: Bibliyometrik bir yaklaşım. Bildiri Özet Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.