Bildiri · 2025

Cumhuriyet dönemi eğitim anlayışında fen bilimlerine ve uygulamalı eğitime verilen önemin tarihsel arka planı ve günümüze yansımaları

XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Rifat GÜNDAYSunan yazarSorumlu yazarEmekli Okul Müdürü ve Tarih Öğrt.
  2. Gülçin ULUTÜRKEskişehir Anadolu Lisesi Kimya ÖĞRT.
  3. Tuğba TUNCELEskişehir Anadolu Lisesi Biyoloji ÖĞRT.

Öz

Tarihin ilk çağlarından beri insan topluluklarının medeniyeti yükseltmeleri ve birikimleri geleceğe aktarabilmelerinde en önemli faktörlerden biri eğitimlilerin ve eğitimcilerin toplumdaki etkileridir. Dünyada meydana gelen değişim ve medeniyetlerin ilerlemesine ayak uyduramayanlar etkilerini ve güçlerini kaybetmektedirler. Osmanlı Devleti İstanbul’un (1453) ve Girit’in (1669) fethinde devrin en ileri askeri teknolojisini yaratmışken 20 sene sonra başlayan Avusturya savaşlarında (1683-1699) seri atışlı tüfeklerin etkisini en somut şekilde hissetmiştir. Avrupa’daki dinamiklere ters bir durum da 1580 yılında, Şeyhülislam Kadızade'nin fetvası ve padişah III. Murad'ın emriyle denizden topa tutularak yıkılan Rasathanedir. Fakat esas uçurum Avrupa’da gerçekleşen Coğrafi Keşiflerin, Rönesansın ve Aydınlanma Çağının sonucunda gerçekleşen Sanayi Devriminin sonrasında Osmanlı İmparatorluğu’nun toprak kayıplarının yanı sıra hem bilim ve teknikte Avrupa’nın gerisinde kalmış hem de ekonomisinin iflasını getirmiş olmasıdır. Bu yüzden de Fen ve Teknoloji adımları askeri alanla başlamış ancak diğer alanlara bir türlü sirayet edememiştir. 1773 yılında kurulan Mühendishane-i Bahr-i Hümayun denizcilik subayı, 1793 yılında ise Mühendishane-i Berr-i Hümayun kurulması hala etkisizdir. Dünya’nın hızla gelişerek elde ettiği bilim ve teknolojiyi savaşlara yansıtması . Dünya savaşı Türkiye’sinde tam bir yıkım olmuştur. İmalat ve üretim yokluğunun yanında lojistik yetersizlikler, aletlerin tamir edilememesi de cabası olmuştur. Aynı yoklukların Millî Mücadele döneminde yaşanması aslında Cumhuriyet döneminin ışığı olacaktır. Bu çalışmanın amacı Cumhuriyet dönemi eğitim anlayışında fen bilimlerine ve uygulamalı eğitime verilen önemin tarihsel arka planı ve günümüze yansımalarını doküman analizi ile ortaya koymaktır. Böylece eğitimin temel dinamiklerinden biri olan değişimin fen bilimlerinde gerçekleşen boyutları gözden geçirilecektir.

Anahtar kelimeler: Fen bilimleri, uygulamalı eğitim, doküman analizi

Kaynak gösterimi

Günday, R., Ulutürk, G. ve Tuncel, T. (2025). Cumhuriyet dönemi eğitim anlayışında fen bilimlerine ve uygulamalı eğitime verilen önemin tarihsel arka planı ve günümüze yansımaları. Tam Bildiri Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.