Bildiri · 2025

Yapay Zekâ ve Bireyselleşmenin Gölgesinde Toplumsal Değerlerle Yeniden Buluşmak

XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Halide KEÇELİSunan yazarSorumlu yazarÜsküdar Üniversitesi

Öz

Dijital çağın hızla gelişen teknolojileri, birey-toplum ilişkilerinde köklü değişimlere yol açmaktadır. Bu dönüşümde yapay zekâ (YZ), bireyin düşünme, iletişim ve yaşam biçimlerini yeniden şekillendirerek bireyselleşmeyi teşvik etmekte, toplumsal bağları ise zayıflatmaktadır. Özellikle sosyal medya algoritmaları ve kişiselleştirilmiş veri akışları, bireyin benliğe yönelimini artırmakta; aidiyet, dayanışma ve ortak değerler geri plana itilmektedir. Bu çalışma, teknolojik bireyselleşmenin toplumsal değerler üzerindeki etkilerini sosyolojik, psikolojik ve kültürel açılardan incelemektedir. Güncel literatür taraması yöntemiyle hazırlanan çalışmada, bireyselleşme süreçleri Durkheim’ın anomi kuramı, Bauman’ın akışkan modernite yaklaşımı ve Turkle’ın teknoloji-toplum ilişkisi perspektifleriyle ele alınmaktadır. Bulgular, özellikle genç kuşaklarda aidiyet duygusunun azalması, yalnızlaşma, sorumluluk bilincinde zayıflama ve dijital bağımlılığın artması gibi sonuçlar ortaya koymaktadır. Araştırma, aile, okul ve medya gibi temel sosyal kurumların bu dönüşüm karşısındaki rollerini tartışmakta ve toplumsal değerlerin yeniden inşası için öneriler sunmaktadır. Bu kapsamda, toplumsal sorumluluk, yardımlaşma, adalet, empati ve dayanışma gibi temel değerlerin eğitim politikalarına entegre edilmesi; etik okuryazarlık ve dijital yurttaşlık bilincinin geliştirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, yapay zekâ-insan ilişkisinin etik temelli ve insan onurunu koruyacak biçimde yeniden tanımlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, bireyselleşmenin gölgesinde unutulmaya yüz tutan toplumsal değerlerle yeniden buluşmak, teknolojiyi reddetmeden, insanın topluluk ihtiyacını ve vicdani yönünü güçlendirecek bir kültürel dönüşümle mümkün olacaktır.

Anahtar kelimeler: Yapay zekâ, bireyselleşme, toplumsal değerler, dijital yalnızlık

Kaynak gösterimi

Keçeli, H. (2025). Yapay Zekâ ve Bireyselleşmenin Gölgesinde Toplumsal Değerlerle Yeniden Buluşmak. Bildiri Özet Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.