Yazarlar
Öz
Günümüzde dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte toplumsal yapılar dönüşmekte, bu dönüşüm aile kurumunu doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ teknolojilerinin aile yapısı, ebeveynlik rolleri ve çocuk-ergen gelişimi üzerindeki etkilerini kuramsal bir perspektiften incelemektir. Ailedeki dönüşüm, modernite kuramı bağlamında Anthony Giddens’in “dönüşen samimiyet” kavramı ile ele alınırken; birey ve teknoloji etkileşimi Sherry Turkle’ün dijital benlik üzerine yaklaşımları ışığında değerlendirilmiştir. Çalışmada yöntem olarak, 2015-2024 yılları arasında yayımlanmış 42 akademik çalışma sistematik literatür taraması yöntemiyle analiz edilmiştir. Tarama sürecinde “yapay zekâ ve aile”, “dijital ebeveynlik”, “çocuk gelişimi ve teknoloji” gibi anahtar sözcükler kullanılmış; ilgili çalışmalar Google Scholar, Scopus ve Web of Science veri tabanlarından elde edilmiştir. Veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, tematik bulgular ortaya konmuştur. Elde edilen bulgulara göre, yapay zekâ uygulamaları ebeveynlerin bakım, takip ve iletişim süreçlerinde destekleyici rol üstlenmektedir. Çift ilişkilerinde ise iletişim sorunlarına yapay zekâ tabanlı çözümler önerilmektedir. Ancak mahremiyet ihlalleri, duygusal bağımlılık ve sosyal izolasyon gibi riskler de göz ardı edilemez. Ergenlerin yapay zekâ uygulamalarıyla kurduğu parasosyal ilişkiler, gerçek sosyal bağların zayıflamasına neden olabilmektedir. Sonuç olarak, yapay zekâ aileyi yalnızca teknik değil, aynı zamanda psikososyal yönden de dönüştüren bir faktör haline getirmiştir. Bu nedenle teknolojinin etik ve insan odaklı kullanımını teşvik eden politikalar ve aile rehberlik programları önem kazanmaktadır.
Anahtar kelimeler: Yapay zekâ, aile yapısı, dijital ebeveynlik, çocuk gelişimi, modernite
Kaynak gösterimi
Sarıcan, B. Ç. (2025). Yapay zeka ile aile yapısındaki değişimler. Tam Bildiri Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

