Yazarlar
Öz
Özet Bu çalışma, üretken yapay zekâ (GenAI) teknolojilerinin çağdaş aile yaşamı üzerindeki etkilerini aile içi iletişim, psikoterapi süreçleri ve çocukluk deneyimi bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Literatür taraması yöntemiyle hazırlanan bu çalışmada, 2018-2025 yılları arasında yayınlanmış güncel araştırmalar ve teorik tartışmalar temel alınmıştır. ChatGPT, Bard ve benzeri GenAI araçlarının dilsel üretim ve insan benzeri yanıt yetenekleri, aile üyeleri arasındaki etkileşim biçimlerini dönüştürmektedir. Bulgular, GenAI'nin çocukların ifade becerileri ve yaratıcı düşünme gelişimini destekleyebileceğini; ebeveynler içinse hem bilgilendirici hem de yönlendirici dijital araçlar sağlayabileceğini göstermektedir. Öte yandan, yapay zekâya aşırı bağımlılık, yüz yüze iletişimin zayıflaması ve dijital mahremiyetin ihlali gibi riskler de barındırmaktadır. Aile terapisi uygulamalarında ise GenAI destekli senaryo üretimi, duygu analizi ve yansıtıcı sorularla sürece katkı sağlama potansiyeli taşımakta; ancak bu uygulamaların yalnızca uzman denetiminde, sınırlı ve etik ilkeler çerçevesinde kullanılması önerilmektedir. Çocuk gelişimi açısından GenAI, bireyselleştirilmiş öğrenmeyi desteklese de eleştirel düşünme ve sosyal etkileşim becerilerinin zayıflamasına yol açabileceği yönünde bulgular da mevcuttur. Bu bağlamda, GenAI teknolojilerinin aile sistemine entegrasyonunun pedagojik, psikolojik ve etik boyutlarının bütüncül biçimde ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Çalışma, dijital farkındalığı yüksek ebeveynler ve eğitimcilerle iş birliğini teşvik ederek, sağlıklı bir teknoloji kültürü inşasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar kelimeler: üretken yapay zekâ, aile terapisi, çocuk gelişimi, ebeveyn-çocuk ilişkisi, dijital dönüşüm
Kaynak gösterimi
Yıldız, F. (2025). Genaı ıle dönüşen aıle: İletışım, terapı ve çocukluk deneyımı. Tam Bildiri Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

