Yazarlar
Öz
Bu çalışmayla yapay zekânın edebî üretim süreçlerindeki yükselişi karşısında edebiyatın toplumsal düzen kurucu rolünün zayıflayıp zayıflamadığını sorgulamaktadır. Tarihsel olarak edebiyat, toplumsal gerçekliği yansıtmakla kalmamış; normları, değerleri ve kimlikleri şekillendiren güçlü bir anlatı alanı olmuştur. Bu anlatı alanı, toplumların kimlik, aidiyet, sosyal düzen, barış, savaş gibi olgularda önemli tarihsel ipuçları sunmuştur. Bu anlatılar nesilden nesile aktarılarak günümüze ulaşmış ve toplumsal işlevini yerine getirmeyi sürdürmüştür. Ancak yapay zekâ destekli metin üretimi, bu rolü suni bir şekilde içselleştirme içermeksizin yerine getirme riski taşımakta; insan deneyimini, eleştirel düşünceyi ve özgün estetik dili geri plana itebilmektedir. Bu çalışmayla, edebiyatın yalnızca ayna işlevini değil, aynı zamanda bir mimar olarak toplumun bilinç dünyasına müdahale etme kapasitesini de değerlendirmektedir. Bu bağlamda, yapay zekâ tarafından üretilen metinlerin toplumsal eleştiri, etik sorumluluk ve kültürel çeşitlilik gibi temel edebî işlevleri ne ölçüde yerine getirebildiği sorgulanmakta; edebiyatın insan merkezli yaratıcı yapısının dijitalleşen çağda nasıl savunulabileceği tartışılmaktadır. Çalışmanın amacı, edebiyatın dönüşen koşullar altında da eleştirel ve dönüştürücü niteliğini koruyabilmesi için teorik ve etik bir zemin sunmaktır.
Anahtar kelimeler: Yapay zekâ, kurmaca anlatı, edebiyat, toplumsal düzen, kimlik
Kaynak gösterimi
Yavuz, M. (2025). Yapay zekânın yükselişi karşısında edebiyatın sosyal düzenleyici rolü. Bildiri Özet Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

