Yazarlar
Öz
Bu çalışmada, okul öncesi dönemde empati kavramı kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Empatinin tanımı ve bireyler arası ilişkilerdeki önemi incelenmiştir. Ayrıca, empatiyi oluşturan temel öğeler ve bu kavramı açıklamaya yönelik kuramsal yaklaşımlar açıklamaya çalışılmıştır. Bu çalışma, okul öncesi dönemde empati becerisinin nasıl geliştiğini ve bu alandaki literatürü incelemeyi amaçlamaktadır. Kuramsal temellerin yanı sıra, empati gelişimini destekleyen yaklaşımlar da ele alınmaktadır. Çocukların empati becerilerinin gelişimi; duyguları tanıma, sosyal etkileşim kurma, model alma ve oyun yoluyla desteklenmektedir. Bu süreçte hem ebeveynlerin hem de okul öncesi öğretmenlerinin sergilediği tutumlar, çocuğun başkalarının duygularını anlama ve uygun tepkiler verme becerilerinin gelişmesinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu araştırmanın amacı günümüzde üzerinde durulması gereken önemli bir beceri olan empatinin okul öncesi dönemde yeri ve uygulama yöntemlerini literatür taraması yaparak bütün olarak görebilmektir. Aynı zamanda empati, okul öncesi dönemde çok yönlü gelişimi destekleyen temel bir beceridir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde de sosyal-duygusal öğrenme becerileri kapsamında empatinin önemi vurgulanmaktadır. Bu beceri, çocuklarda öz farkındalık, duyguları tanıma ve ifade etme süreçlerini olumlu yönde etkilerken, sağlıklı sosyal ilişkiler kurmalarını da kolaylaştırmaktadır. Eğilimler açısından empati, başkasının duygularını anlayıp içselleştirerek uygun tepkiler verme süreci olarak tanımlanır. Alanyazında, yurt dışında empati gelişimini destekleyen programların yaygın olduğu görülürken, Türkiye’de bu tür uygulamaların sayısı sınırlıdır. Son yıllarda Türkiye'de uygulanmaya başlanan Kimlikli Bebekler Yaklaşımı, empati, sosyal-duygusal gelişim ve farklılıklara saygı gibi becerileri desteklemeyi amaçlamakta; çocuklarda bakış açısı alma ve başkalarının duygularına saygı duyma becerilerini geliştirmektedir. Sonuç olarak, empati becerisinin küçük yaşlardan itibaren şekillendiği ve gelişiminin çevresel faktörlere bağlı olarak değişebildiği görülmüştür. Bu bulgular doğrultusunda, okul öncesi dönemde çocukların empatik becerilerini desteklemeye yönelik farklı uygulamalar ve yaklaşımların olduğu belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Okul öncesi eğitim, empati, perspektif alma, Kimlikli Bebekler Yaklaşımı
Kaynak gösterimi
Sarıyer, S. (2025). Okul öncesi dönemde empati gelişimi: Kuramsal temeller ve literatür incelemesi. Bildiri Özet Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

