Yazarlar
Öz
Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin ekran kullanım süresi ile ekran süresi kullanım türlerinin (ekran temelli faaliyetler) cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma, kolayda örnekleme yöntemiyle Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan bir ildeki üç farklı okuldan toplam 460 ortaokul öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin ekran temelli etkinliklere ayırdıkları süreyi belirlemek amacıyla, Leatherdale ve arkadaşları (2014) tarafından geliştirilen ve bu çalışmanın yazarları tarafından Türkçeye uyarlanan Ekran Süresi Envanteri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların günlük ortalama ekran süresi 3,67 saat (SD = 1,61) olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların en fazla zaman harcadığı ekran temelli faaliyet, “telefon, tablet, bilgisayar veya oyun konsolunda oyun oynamak” (M = 51,51 dakika, SD = 41,78) olarak belirlenmiştir. Bu faaliyeti sırasıyla “televizyon programları, diziler, filmler veya çizgi film izlemek” (M = 49,13 dakika, SD = 38,66) ve “mesajlaşmak ya da sosyal medyada vakit geçirmek” (M = 39,13 dakika, SD = 38,08) izlemiştir. Buna karşılık, “telefonla konuşmak” etkinliği, en düşük ortalama günlük ekran süresiyle ilişkilendirilmiştir (M = 18,37 dakika, SD = 24,76). Cinsiyet farklılıklarının etkisini değerlendirmek için hesaplanan Cohen’s d etki büyüklüğü değerlerine göre, “telefon, tablet veya oyun konsolunda oyun oynama” etkinliği için d =,40 olup, bu değer orta düzeyde bir etkiye işaret etmektedir. Bu bulgu, erkek öğrencilerin bu etkinliği kız öğrencilere kıyasla daha yoğun şekilde gerçekleştirdiğini göstermektedir. Buna karşılık, “telefon, tablet veya bilgisayardan ödev yapma” faaliyeti için elde edilen etki büyüklüğü d = -,27; “telefonla konuşma” faaliyeti için d = -,25; “telefonda mesajlaşma veya sosyal medya kullanımı” faaliyeti için ise d = -,26 olarak hesaplanmıştır. Bu değerler, küçük ile orta düzey arasında değişen cinsiyet farklılıklarına işaret etmektedir. Bu çalışmanın bulgularına göre, ortaokul öğrencilerinin günlük ekran süresi, Amerikan Pediatri Akademisi’nin okul çağındaki çocuklar için önerdiği günde en fazla iki saat ekran kullanımı” tavsiyesini aşmaktadır. Ayrıca, ekranla ilgili faaliyetlerde cinsiyete dayalı anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Erkek öğrenciler ekran tabanlı dijital oyunlara anlamlı düzeyde daha fazla zaman ayırırken, kız öğrenciler ekran süresini daha çok okul ödevleri, sosyal medya kullanımı ve telefonla iletişim gibi etkinliklerde geçirmektedir.
Anahtar kelimeler: Ekran süresi, ortaokul öğrencileri, ergenlik dönemi
Kaynak gösterimi
Aksoy, N. C. ve İlter, İ. (2025). Ortaokul öğrencilerinin ekran kullanım süresi. Bildiri Özet Kitabı içinde. XI. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

