Yazarlar
Öz
Bu çalışma; Osmanlı İmparatorluğu’nda 1680 yılında vuku bulan veba salgınının toplum, birey ve sosyal yaşantı nezdinde yarattığı ileri düzeydeki tesir ve zorlukları, salgına bağlı olarak taşra hayatındaki ekonomik ve mekânsal dönüşümü -dönemin ihtiva ettiği şartlar çerçevesinde- Biga Sancağı-Çan Kazası özelinde arşiv kaynakları ışığında ele alarak irdelemeyi amaçlamaktadır. Tarih boyunca salgın hastalıklar ortaya çıktığı döneme damga vurmuş; doğrudan veya dolaylı olarak siyasî, idarî, askerî, iktisadî ve sosyolojik açıdan derin etki ve izler bırakmıştır. Salgın hastalıklar başlığı altında gerek tarih literatürü gerekse tıp literatürü incelendiğinde birçok araştırmaya da konu olması hasebiyle veba hastalığı öne çıkmaktadır. Bilhassa yaz mevsimlerinde, nem oranı yüksek sahil kent ve kasabalarında zuhur eden veba, hayvanlardan insanlara bulaşarak çok hızlı yayılım gösteren ve ölümle sonuçlanan tehlikeli bir hastalıktır. Nitekim; Orta Çağda “Kara Ölüm” olarak addedilen ve Avrupa ile Asya Kıtalarını kapsayarak geniş bir coğrafyaya yayılan veba, 17.Yüzyılın ikinci yarısında da yıkıcı etkisini sürdürmeye devam etmiş ve kitlesel ölümlere sebep olmuştur. Söz konusu yüzyılda Osmanlı coğrafyasında etkisini gösteren ve “tâûn” olarak da bilinen veba salgını, sayılabilecek birçok olumsuzlukların ötesinde çaresizlik içerisindeki halkın doğup büyüdüğü, birçok açıdan aidiyetinin bulunduğu toprağından ayrılıp göç etmesine dahi sebep olabilecek nitelikte sonuçlar doğurmuştur. Biga Sancağı-Çan Kazası özelindeki çalışmamızda, 1680 yılında yaşanan veba salgınının yaratmış olduğu endişe ve korkunun tesiri ile ahalinin göç etmesine ve kamu düzeninin olumsuz etkilenmesine sebep olan olgular incelenerek yaşanan buhran ortamında kamu otoritesince alınan önlemler ortaya konmaya çalışılacaktır.
Anahtar kelimeler: Osmanlı, Veba, Göç, Biga Sancağı, Çan Kazası
Kaynak gösterimi
Özkan, H. (2022). OSMANLI DEVLETİ’NDE VEBA VE GÖÇ: BİGA SANCAĞI ÇAN KAZASI ÖRNEĞİ (Temmuz-1680). Bildiri Özet Kitabı içinde. VIII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

