Yazarlar
Öz
Öğretim programları, bireysel farklılıklara ilişkin hassasiyetler göz önünde bulundurularak yapılandırılmaktadır. 2011’de Suriye’deki iç savaşla başlayan süreçle birlikte başta Türkiye olmak üzere pek çok ülkede “göç” kavramı daha çok görünürlük kazanmıştır. 2021 yılında Türkiye, zorunlu göç ile gelen mültecilerin en yoğun olduğu ülke durumundadır. Bu itibarla bir milyondan fazlası okul çağında olan zorunlu göçle gelmiş çocukların toplumsal uyumu ve eğitimde kapsayıcı uygulamaların geliştirilmesi önemli bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkçe Yeterlilikler Çerçevesi’nin sekiz anahtar yetkinliğinden olan sosyal ve vatandaşlıkla ilgili yetkinlikler kapsamında “Öğrencilerin kişisel, kişilerarası ve kültürlerarası yetkinlikleri Türkçe dersinin içermesi; bireylerin toplum ve çalışma hayatına etkili ve yapıcı biçimde katılmalarına imkân tanıyacak; gerektiğinde çatışmaları çözecek özelliklerle donatılmasını sağlayan davranış biçimlerini kapsaması hedeflenmektedir.” ifadesi yer almaktadır. Bu durum öğrencilere sunulan eğitim içeriğini ve dolayısıyla ders kitaplarını önemli hale getirmektedir. Bu araştırma, işte bu dayanaktan hareketle 2021 – 2022 eğitim-öğretim yılında kullanılan ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarının göç olgusu bakımından incelenmesi amacıyla yapılmaktadır. Nitel yaklaşımın benimsendiği araştırmanın verileri doküman analizi ile elde edilmiştir. 5, 6, 7 ve 8. sınıf ders kitaplarındaki veriler betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Çalışma sonucunda; Türkçe kitaplarında göç olgusunun yeterince temsil edilmediği ve göç edenlere karşı hak temelli bir yaklaşım benimsenmesinin, kitaplarda göçmenlerin temsilinin çeşitlendirilmesinin gerekliliği tespit edilmiştir. Mevcut veriler ve eksiklerin tespiti neticesinde ortaokul öğrencilerinin göç kavramına ait bilgilerinin artırılması, farkındalıklarının geliştirilmesi, kültürel ve kültürlerarası iletişimin sağlıklı gelişmesi için öneriler sunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Göç, kültürlerarası iletişim, ortaokul Türkçe ders kitabı, kapsayıcılık.
Kaynak gösterimi
Özkan, S. Ş. (2022). Türkçe ders kitaplarında göç olgusu: Ortaokul örneği. Bildiri Özet Kitabı içinde. VIII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

