Yazarlar
Öz
İbni Haldun, İktisat ile yaşam biçimleri arasında bir bağlantı olduğunu dile getirmiştir. O ekonomik olay ve davranışların sosyal dokuyu ve davranışları tesir altına aldığını savunur. Ona göre kentlerin ekonomik işlevi büyük bir oranda tarımsal faaliyetlerden oluşmamaktadır. Hâlbuki şehir ve kasabaların dışında kalan yerleşim yerlerinde ise daha çok ziraat ve hayvancılıkla geçim sağlanmaktadır. O, toplumsal ve medeni bir varlık olan insanın gereksinimlerini ancak toplu yaşamda yer alması durumunda karşılayacağını bu sayede insanların bir araya gelip, iş bölümü yapacağını ve üretimi arttıracağını söyler. Ancak ona göre iş bölümü ve üretim artışının temelinde nüfus yoğunluğu yatmaktadır. Yani o nüfus artışının ekonomiye olumlu katkı sağlayacağını, ekonomik gelişmişliği arttıracağını kabul eder. Zira ona göre bir kentte nüfus artarsa beraberinde iş imkânları da artar. Ona göre nüfus artışının iki ana sebebi vardır. Bunlardan birincisi doğum diğeri de göçtür. Doğum ve göç aracılığıyla şehrin nüfus yoğunluğu fazlalaşınca, zorunlu ihtiyaçlara olan gereksinimin fazlalaşması dolayısıyla talepte artış yaşanacaktır. Bu da üretimi teşvik edecek ve iş bölümünü arttıracaktır. Böylelikle ihtiyaç fazlası artı ürün oluşturulacağını, artı ürünün oluşumuyla birlikte üreticilerin dışındakilerin de bu ürünlere daha kolay ulaşabilmelerinden dolayı artı fayda sağlayacağını savunur. Ona göre, bundan da ötesi kentteki artı ürün fazla olursa diğer şehirlere ihracı söz konusu olur. Bunun neticesinde söz konusu kent ahalisi servet sahibi olur ve kentin tekâmülü, inkişafı ve evolüsyonu bir başka deyimle umranı oluşur. Evolüsyonu yüksek olan şehirde üretim ve işgücü gereksinimi çok olduğu için bu şehre göç söz konusu olacaktır. Bunun da şehir ahalisini zenginleştireceğini söyler. Tam aksine nüfusun az olduğu kentlerde rızk ve kazancın azaldığını ya da insanların emeğinin azalması sonucunda kaybolup gittiğini savunur. Bu çalışmamızda İbni Haldun’a göre nüfus artışı nedenlerinden biri olan göçün ekonomiye olan katkı ve zararlarını İslam ekonomisi bakış açısıyla ele alacağız.
Anahtar kelimeler: İbni Haldun, Nüfus, Göç, Ekonomi.
Kaynak gösterimi
Onur, M. (2022). İbni haldun’a göre nüfus artışı, göç ve ekonomi (islam ekonomisi açısından değerlendirme). Bildiri Özet Kitabı içinde. VIII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

