Yazarlar
Öz
Problem Durumu: Prososyal davranışlar kişilere ve topluma fayda sağlar (Baumsteiger, 2019). Çocuklar yaşamın ilk yıllarında prososyal davranışlar gösterirler (Grueneisen ve Warneken, 2022). Bu davranışları gösteren çocukların başkalarının düşüncelerini ve duygularını anlama ve başkalarının bakış açılarını almaya çalışma olasılıkları daha yüksektir (Singh, 2017). Çocuğun model alarak öğrenme sürecinde önemli etkenler arasında televizyon yer alıp, özellikle çizgi filmler çocuklarda davranış değişikliğinde önemli olabilmektedir (Oruç vd., 2011). Görsel ve işitsel açıdan dikkat çeken çizgi filmlerdeki karakterler, çocukların kolayca taklit ettikleri, benzemek istedikleri kahramanlar haline gelebilmektedir (Şeşen ve Ertürk, 2018). Dolayısıyla olumlu davranışlara maruz kalma çocukların olumlu davranış geliştirmelerini destekleme bakımından önemli olabilir. Alan yazına bakıldığında çizgi filmlerin içerdikleri olumlu ve olumsuz mesajlar açısından incelendiği (Hamarat vd, 2015), çizgi filmlerin akran zorbalığı açısından incelendiği (Dilek Çin, Özel ve Ünüvar 2023), değerler açısından incelendiği (Ateş, Durmuşoğlu Saltalı ve Asit, 2021; Ay ve Yangil, 2021; Yılmaz ve Arı, 2021; Sabuncu Tanşu ve Yorulmaz, 2023), spor unsurları bakımından incelendiği (Yılmaz ve Çelik, 2018), toplumsal cinsiyet bakımından incelendiği (Şen ve Deniz, 2019), şiddet ögeleri açısından incelendiği (Aral ve Kadan, 2019), temel evrensel değerler açısından incelendiği (Yakut ve Yakut, 2023) görülmüştür. Bu çalışma ile Kral Şakir çizgi dizisinin ilk on bölümünde yer alan yardımlaşma, paylaşma, iş birliği ve teselli etme prososyal davranışlarına metinlerde ve/veya görsellerde yer verilme sıklığının ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma Yöntemi: Bu çalışma nitel desende yürütülmüş olup doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri grubunu Kral Şakir çizgi dizisinin yayımlanan ilk on bölümü oluşturmuştur. Araştırmada veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan Veri Kayıt Formuna kaydedilmiştir. Bu formda ilgili çizgi filmin adına, bölüm sayısına, bölüm ismine yer verilmiştir. Ayrıca prososyal davranışları içeren ifadelerin ve görsellerin/sahnelerin geçtiği süreler bu forma kaydedilmiştir. Veriler betimsel analiz yapılarak çözümlenmiştir. Beklenen Sonuçlar: Araştırma sonucunda incelenen çizgi dizi bölümlerinde prososyal davranışlardan yardımlaşma ve iş birliği davranışlarının metinlerde ve görsellerde sıklıkla yer alan prososyal davranışlar olduğu, teselli etmenin ve paylaşmanın ise daha az sıklıkla yer verilen prososyal davranışlar olduğu görülmüştür. Kaynakça: Aral, N., & Kadan, G. (2019). Çizgi filmlerde yer alan şiddet öğelerinin incelenmesi. ÇKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10 (1), 57-75. Ateş, M.A., Durmuşoğlu Saltalı, N., & Asit, G. (2021). Pisi çizgi filminin içerdiği değerler. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25, 506-522. Ay, H., & Yangil, M.K. (2021). Kral Şakir çizgi filmlerin değerler eğitimi açısından incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 45-60. Baumsteiger, R. (2019). Dünyanın şu anda ihtiyacı olan şey: Toplum yanlısı davranışları teşvik etmeye yönelik bir müdahale. Temel ve Uygulamalı Sosyal Psikoloji, 41 (4), 215-229. Dilek Çin, B., Özge, Ö., & Ünüvar, P. (2023). Okul öncesi dönem çocuklarının izledikleri çizgi filmlerin akran zorbalığı açısından incelenmesi: Rafadan Tayfa örneği. Uluslararası Temel Eğitim Çalışmaları Dergisi, 4(2), 43-53. https://doi.org/10.59062/ijpes.1297715 Grueneisen, S., & Warneken, F. (2022). The development of prosocial behavior—from sympathy to strategy. Current Opinion İn Psychology, 43, 323-328. Hamarat, D., Işıtan, S, Özcan, A., & Karaşahin, H. (2015) Okul öncesi dönem çocuklarının izledikleri çizgi filmler üzerine bir inceleme: Caillou ve Sünger Bob örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(33), 75-91. https://doi.org/10.31795/baunsobed.645462 Oruç, C., Tecim, E., & Özyürek, H. (2011). Okul öncesi dönem çocuğunun kişilik gelişiminde rol modellik ve çizgi filmler. Ekev Akademi Dergisi, 15 (48), 281-297. Sabuncu Tanşu, G., & Yorulmaz, B. (2023). Kral Şakir çizgi filminin içerdiği değerler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 5(8), 1-30. Singh, G. (2017). Importance of pro-social behavior. Universal Research Reports, 4(13), 33-36. Şen, B., & Deniz, Ü. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının izlediği Rafadan Tayfa çizgi filminin toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi. Turkısh Studies, 14 (5), 2547-2563. Şeşen, E., & Ertürk, K. Ö. (2018). Çizgi filmlerdeki şiddet içeriğinin çocuklar üzerindeki etkisi. Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 10(3), 232-246. Yakut, R.E., & Yakut, İ. (2022). Rafadan Tayfa ve Teen Titans Go Çizgi filmlerinde işlenen temel evrensel değerlerin karşılaştırmalı analizi. Değerler Eğitimi Dergisi, 20 (44), 519-547. https://doi.org/10.34234/ded.1169656 Yılmaz, Ay., & Çelik, A. (2018). Çizgi filmlerdeki spor unsurlarının incelenmesi: Niloya ve Kuzucuk Örnekleri. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13 (2), 296-309. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.467855 Yılmaz, Z., & Arı, M.M. (2021). Okul öncesi döneme yönelik hazırlanan Pepee ve Maşa ile Koca Ayı çizgi filminin değerler açısından incelenmesi. Pearson Journal, 6 (15), 19-40.
Anahtar kelimeler: prososyal, çizgi dizi, okul öncesi, çocuk
Kaynak gösterimi
Karoğlu, H. ve Küçükkaya, S. N. (2024). Prososyal Davranışların İncelenmesi: Kral Şakir Örneği. Tam Bildiri Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

