Yazarlar
Öz
Problem Durumu: Teknolojideki hızlı değişim, eğitim sistemlerinin de dönüşümüne neden olmuş ve sınıf düzeninde gerçekleştirilen dersler sınıf duvarları dışına taşınmak zorunda kalmıştır. Bu durum, sınıf dışı eğitim modelinin benimsenmesi ve uygulanmasını beraberinde getirmiştir. Ülkemizde son yıllarda dikkat çeken bu model üzerine akademik çalışmalar yapılmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de 2017-2024 yılları arasında sınıf dışı eğitim alanında yapılmış yüksek lisans ve doktora tezlerini inceleyerek sınıf dışı eğitim alanındaki lisansüstü araştırma eğilimlerini belirlemektir. Araştırma kapsamında nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış ve son yedi yılda ülkemizde yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri değerlendirilmiştir. Tezler, yayınlandıkları yıl, yöntemleri, veri toplama araçları, örneklem özellikleri, veri analiz teknikleri açısından incelenmiştir. Doküman incelemesi yapılarak incelenen tezler, "Tez Sınıflama Formu" kullanılarak içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmada örneklemin 2017-2024 yılları arasının alınmış olmasının sebebi, 2007-2017 yılları arasında Saraç (2017) tarafından yapılmış benzer bir çalışma olmasıdır. BU doğrultuda yapılan taramada, 2017-2024 yılları arasında sınıf dışı eğitimle ilgili 182 lisansüstü çalışma incelenmiştir. Çalışmalara, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi taranarak ulaşılmış ve "sınıf dışı, okul dışı, okul dışı öğrenme" anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Tam metin okuma yapılan çalışmalar "sınıf dışı eğitim ve okul dışı öğrenme ortamları" başlıkları ile sınırlandırılmış olup 69 çalışmanın verileri sunulmuştur. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırma, sınıf dışı eğitim konusundaki lisansüstü tezlerin yöntemsel ve içeriksel özelliklerini ortaya koyarak, bu alandaki akademik eğilimleri ve boşlukları belirlemeye katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma Yöntemi: Araştırmanın Modeli Araştırma kapsamında, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Betimleyici yaklaşım çerçevesinde doküman analizi yapılarak tezler incelenmiş ve sınıf dışı eğitim alanındaki tez çalışmalarının eğilimleri tanımlanmaya çalışılmıştır. Evren ve Örneklem Çalışmada, YÖK Ulusal Tez Veri Tabanı'nda yer alan ve tam metin erişilebilen sınıf dışı eğitim alanındaki tezler araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Araştırma, 2017-2024 yılları arasında sınırlı tutulmuş olup, bu dönemde sınıf dışı eğitimle ilgili 182 tez çalışması incelenmiştir. Tarama sürecinde "sınıf dışı, okul dışı, okul dışı öğrenme" anahtar sözcükleri kullanılmıştır. Tam metin incelemesi yapılan çalışmalar "sınıf dışı eğitim ve okul dışı öğrenme ortamları" başlıkları ile sınırlandırılmış olup, 69 çalışmanın verileri analiz edilmiştir. Veri Toplama Yöntemleri Araştırma kapsamına dahil edilen her bir tez, "Tez Sınıflama Formu" kullanılarak içerik analizine tabi tutulmuştur. "Tez Sınıflama Formu", Sözbilir ve Kutu (2008) tarafından geliştirilen "Makale Sınıflama Formu"ndan uyarlanarak oluşturulmuştur. Form, eğitim bilimleri alanında uzman üç öğretim üyesi tarafından incelenmiş ve formun kapsam geçerliliği sağlanmıştır. Form, temel olarak beş bölümden oluşmaktadır: tezin kimlik bilgileri, araştırma deseni/yöntemi, veri toplama araçları, örneklem ve veri analiz yöntemleri şeklindedir. Veri Analizi Elde edilen verilerin analizi için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. İçerik analizinde yapılan işlem, benzer verileri belirli kavramlar ve temalar etrafında toplamak ve bunları okuyucunun anlayabileceği bir şekilde düzenleyerek yorumlamaktır (Yıldırım ve Şimşek, 2011). Her bir tez "Tez Sınıflama Formu" kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları frekans ve yüzde değerleri ile sunulmuştur Beklenen Sonuçlar: Bu araştırmanın beklenen sonuçları, sınıf dışı eğitim alanındaki lisansüstü tezlerin metodolojik ve içeriksel eğilimlerini ortaya koymaktır. Elde edilen bulgular, bu alandaki akademik çalışmaların niteliğinin artırılması ve daha etkili eğitim stratejilerinin geliştirilmesi beklenmektedir. Kaynakça: Saraç, T. (2017). Sınıf dışı eğitim: Türkiye'de 2007-2017 yılları arasında yapılan çalışmalar. Eğitim ve Bilim, 42(190), 1-15. Sözbilir, M., & Kutu, H. (2008). Makale sınıflama formu. Eğitim ve Bilim, 33(150), 1-10. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Anahtar kelimeler: Sınıf dışı, okul dışı öğrenme, okul dışı, okul dışı öğrenme ortamları
Kaynak gösterimi
Taş, Ş. ve Şentürk, Ş. (2024). Sınıf Dışı Eğitim Konusundaki Lisansüstü Tezlere İlişkin Bir İçerik Analizi. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

