Bildiri · 2024

Süper Anne Sendromu ve Öğretmenler: Mükemmeliyetçilik ve Tükenmişliğin Bedeli

X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Gülşah İmamoğlu AKMANSunan yazarSorumlu yazarMilli Eğitim Bakanlığı

Öz

Problem Durumu: Bu çalışmanın amacı, öğretmenler arasında yaygın olarak görülen Süper Anne Sendromu'nun (SAS) etkilerini ortaya çıkarmaktır. SAS, kadınların iş ve ev hayatında mükemmel olma baskısı hissetmelerine yol açan bir durumdur ve genellikle aşırı yüklenme ve tükenmişlik yaratır (Smith, 2020). Bu sendrom, kadınların işte başarılı olma, evde mükemmel anne ve eş olma çabalarını içerir ve bu durum, psikolojik sıkıntılar ve tükenmişlik ile sonuçlanır (Gündüz, 2017; Smith, 2020). Araştırmalar, SAS'ın kadınların ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtmektedir. Çalışan kadınların toplum baskısı, sosyal ilişkilerdeki beklentiler ve anne olarak sorumluluklarının çakışması, hırslı ve çalışkan olmalarıyla birlikte iş kadını, ev kadını ve anne rollerini mükemmel şekilde yürütme çabaları sonucu ortaya çıkan bir duygu bozukluğudur (Besser, Flett, & Hewitt, 2009, s. 286-287; D'Amore, 2012; Espinosa-Alvarez, 1998). Öğretmenler, mesleklerinin doğası gereği yüksek stres altında çalışırlar. SAS öğretmenlerin iş performanslarını ve yaşam kalitelerini olumsuz etkileyebilir (Johnson & Anderson, 2019). Garcia ve Martinez (2018) de öğretmenler arasında SAS'ın tükenmişlik düzeylerini artırdığını ortaya koymaktadır. SAS bağlamında yapılan bu inceleme, kadınların iş yükü, aile ve iş hayatı arasındaki denge, yönetim ve iletişim zorlukları, kariyer ilerlemesi ve destek eksikliği gibi konulardaki deneyimlerini vurgulamaktadır. Elde edilen bulgular ile kadınların karşılaştığı sorunların kaynaklarını anlamamızın kolaylaşacağı ve daha etkili politikaların oluşturulmasına katkı sağlayacağını düşünülmektedir. Çalışma bulguları ile MEB'e bağlı okullarda çalışan anne öğretmenlerin karşılaştığı sorunların kaynaklarını anlamamızın kolaylaşacağı, öğretmenlerin refahlarını artırmak ve iş yaşam dengesini sağlamalarına yardımcı olacak politikaların geliştirilmesine katkı sağlanması beklenmektedir. Araştırma Yöntemi: Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum araştırma yöntemini kullanmaktadır. Nitel araştırma, olayları ve olguları doğal ortamları içinde betimlemeye odaklanırken, katılımcıların bakış açılarını anlamaya ve ifade etmeye yönelik bir yaklaşımdır. Bu çalışmada 10 kadın öğretmenle görüşmeler gerçekleştirilecektir. Yarı yapılandırılmış görüşme formundaki sorular, literatür taramasından elde edilen bilgiler doğrultusunda hazırlanmıştır. Ayrıca alanla ilgili uzmanlardan uzman görüşü alınmıştır. Görüşmeler yüz yüze veya telefonla yapılacak ve katılımcıların izni dahilinde ses kaydı ile kayıt altına alınacaktır. Veri toplama ve analiz süreci devam etmektedir. Veriler analiz edildikten sonra elde edilen veriler literatür ışığında tartışılacaktır. Beklenen Sonuçlar: Araştırma sonucunda anne öğretmenlerin iş ve ev ortamı arasında bir karmaşa içerisinde oldukları sonucuna ulaşılacağı düşünülmektedir. Özellikle ataerkil bir toplum yapısında olduğu düşünülen Türkiye'de kadınlardan çoğunlukla çocuk bakımı, ev işleri gibi uğraşların gerçekleştirilmesi beklenmektedir. Bu durum anne öğretmenlerin iş ortamında tükenmişlik yaşamasına sebep olabilirken kariyer süreçlerine de zarar verebilir. Ayrıca ev ortamında çok sayıda sorumlulukla baş başa kalması da stres düzeyini artırabilir. Kaynakça: Besser, A., Flett, L., & Hewitt, P. L. (2009). Silencing the self and personality vulnerabilities associated with depression. D. C. Jack, & A. Ali içinde, Silencing the Self Across Cultures (s. 285-313). London: Oxford. Brown, A., & Lee, K. (2021). The double burden: teaching, motherhood, and the perils of perfectionism. Educational Review, 47(3), 456-472. D'Amore, L. M. (2012). The accidental supermom: Superheroines and maternal performativity 1963–1980. The Journal of Popular Culture, 45(6), 1226-1248. Espinosa-Alvarez, M. L. (1998). Mexican working mothers and their family legacy: a participatory study. University of San Francisco. Garcia, R., & Martinez, S. (2018). Burnout among educators: the role of supermom syndrome. Teaching and Teacher Education, 71, 76-84. Gündüz, Ş. (2017). Kariyer basamaklarında kadının düşmanı olarak kendisi: süper anne sendromu, görünmez kadın sendromu ve külkedisi sendromu. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, (35), 84-94. Johnson, M., & Anderson, C. (2019). Balancing acts: the ımpact of supermom syndrome on working mothers. Journal of Family Psychology, 33(2), 123-135. Smith, L. (2020). Supermom syndrome: the high cost of perfectionism. Psychology Today.

Anahtar kelimeler: Süper Anne Sendromu, Mükemmeliyetçilik, Tükenmişlik, Öğretmenler, İş-Yaşam Dengesi

Kaynak gösterimi

Akman, G. İ. (2024). Süper Anne Sendromu ve Öğretmenler: Mükemmeliyetçilik ve Tükenmişliğin Bedeli. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.