Bildiri · 2024

Eğitimsel nörobilim perspektifinden öğrenmeye bakmak

X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Bilal DUMANSunan yazarSorumlu yazarMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
  2. Eda ÇÖMEZHarran Mili Eğitim Müdürlüğü

Öz

Problem Durumu: Bu çalışmanın temel problematik cümlesi, teknolojinin, yapaya zekanın, dünyadaki sağlık, ekonomik ve sosyal yaşamdaki değişimin sonucunda eğitiminde bir değişim ve gelişme ihtiyacı vardır. Onun içindir ki öğrenmeye-öğretmeye yeniden bakma gereği hasıl olmuştur. Beyin çevremizin gidileri ile şekillenirken aynı zamanda da kendisi çevreyi yeniden inşa ediyor. Bu bağlamsal çerçeveden eğitim, öğrenme-öğretme süreçlerine bu yeni disiplerarası alandan bakma gereği ortaya çıkmıştır. Çünkü bilişsel psikoloji, nöroloji eğitim bulgularını harmanlayarak yeni bir bakış açısı kazandırmaya yönelen eğitimsel nörobilim eğitime yeni bir perspektif getirmektedir. Z kuşağı, alfa kuşağı gibi adlandırılan eni çağın öğrencilerinin öğrenme araç ve stillerinde değişmektedir bu değişim gelişimsel açıdan ilerleyen eğitimsel nörobilim perspektifinden öğrenme ve öğretme stratejilerini yeniden inşa etme gereği vardır. Bu bağlamda bu çalışmanın temel problematik sorusu; eğitimsel nörobilim perspektifinden öğrenme insan beyninde nasıl gerçekleşmektedir? Bu genel problematik duruma çözüm getirebilmek için sırasıyla aşağıdaki konu başlıkları ele alınarak tartışılacaktır. Eğitimsel nörobilim nedir? Ne ile uğraşır? Eğitimsel nörobilim, öğrenmenin sinirsel mekanizmaları hakkındaki araştırma bulgularını eğitim uygulamalarına ve politikalarına dönüştürmeyi amaçlayan disiplinlerarası bir araştırma alanıdır. “Eğitim öğrenmeyi geliştirmekle ilgilidir ve sinir bilimi de öğrenmeyle ilgili zihinsel süreçleri anlamakla ilgilidir. Sinirbilim bulgularını hukuka (Royal Society, 2011), ekonomiye (Glimcher & Fehr, 2013) ve sosyal politikaya (Royal Society,2011b) dönüştürmeyi amaçlayan, davranışsal düzenleme, karar verme araştırmalarından yararlanan eşdeğer alanlar vardır. Ödül, empati ve ahlaki akıl yürütme. Bu alan aynı zamanda eğitimin beyni nasıl değiştirdiğini ve eğitim yoluyla davranış değişikliğine (veya yokluğuna) yol açan mekanizmaların neler olduğunu inceleyen temel bir bilimdir. Buna karşın eğitimsel nörobilime eleştirel bakan çalışmalara da rastlanmaktadır. Eğitimsel nörobilimi öğrenmenin doğal ortamlarında uygulamanın zor olduğunu söyleyerek eleştirmişlerdir (Bowers, 2016a; Bruer,1997) ve nörobilimsel araştırmalardan elde edilen bilgilerin eğitim sorunlarına çözüm getirmesinin yararları hakkında devam eden hararetli tartışmalara rağmen (Howard‐Jones ve diğerleri, 2016). Eğiitmsel nörobilm çoğalarak devam etmektedir. Nöroeğitim, Eğitimsel Sinirbilim ve Zihin, Beyin ve Eğitim gibi farklı isimler kullanılmıştır. Uluslararası Zihin, Beyin ve Eğitim Topluluğu (IMBES;www.imbes.org) 2004 yılında kuruldu; 2009 yılında, Avrupa Öğrenme ve Öğretim Araştırmaları Derneği (EARLI), 2010'dan bu yana iki yılda bir toplantılar düzenleyen 'Nörobilim ve Eğitim' adında bir Özel İlgi Grubu kuruldu. 'Trends in Neuroscience and Education' gibi yeni dergiler kuruldu. 'Zihin, Beyin ve Eğitim ve Sinirbilim, psikoloji ve eğitimin kesişim noktalarını araştıran teorik ve ampirik çalışmaları cezbeden 'Eğitimsel Sinir Bilimi'. Harvard ve Londra ve Bristol Üniversiteleri gibi önde gelen uluslararası üniversitelerde eğitimsel sinirbilim alanında çalışlar ve dersler açıldı. Teknoloji ve görüntüleme aygıtları, beynin anatomik, kimyasal ve biyolojik yapısını inceleme fırsatları yarattı. Elektroensefalografi (EEG), pozitron emisyon topografisi (PET) ve fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) gibi beyin görüntüleme tekniklerindeki son gelişmeler, beyni anlamamızı ilerletti. Artık öğrenmenin, hafızanın, bilişin, duyguların, sosyal davranışın ve hatta benliğin ve insan bilincinin altında yatan sinirsel süreçleri inceleyebiliyoruz (Uden, 2023). Beynin işleyişi hakkında bilgi sahibi olan öğretmenler, eğitimsel nörobilim bulgularını sınıfta uygulama konusunda iyimserliklere sahiptirler ve öğrencilerini motive ettiklerini vurguluyorlar. Bununla birlikte beynin sürekli değişen şekillerde hareket etme ve tepki verme yeteneği nöroplastisite olarak bilinir. Öğrenme beynin fiziksel yapısını değiştirir ve organizasyonu ve yeniden düzenlenmesiyle sonuçlanır. Beyni ve onun nasıl çalıştığını anlamak, etkili öğretmenler olabilmemiz için kritik öneme sahiptir (Willis, 2012). Beyin değiştiren nöroplastisitenin sonuçlarını anlamadan öğretmen olmak, öğretmenler ve onların gelecekteki öğrencileri için büyük bir kayıptır (Uden, 2023). Beyin ve zihinsel sağlık arasındaki ilişkiler ve yakın gelecekte nörobilim tarafından dönüşümsel bir anlayışla, farklı ve zenginleştirilmiş öğrenme metotları, ortamları araç ve gereçleri kullanılarak öğrenmeyi kolaylaştırıcı ve kalıcı hale getirebilmek mümkün olabilir. "Beyi değiştiren nöroplastisitenin sonuçlarını gerçekten anlamayan bir öğretmenin bulunduğu sınıfta bir öğrenciye sahip olmak, arabanızı tamir için motorun nasıl çalıştığını anlamayan bir tamirciye göndermek gibidir." Beyin düşünmemizden, öğrenmemizden ve hafızamızdan sorumludur. Öğretmenin ve öğrenmenin en etkili yollarını anlamak istiyorsak öğrenmenin sinirbilimini anlamamız gerekir((Uden, 2023). Eğitimsel nörobilimin temel öğrenme ilkeleri aşağıdaki gibi sırlanabilir: • Nörobiyoloji açısından öğrenme, beyni değiştirmeyi içerir. • Orta düzeydeki stres öğrenme için faydalıdır, hafif ve aşırı stres ise öğrenmeye zarar verir. • Yeterli uyku, beslenme ve egzersiz güçlü öğrenmeyi teşvik eder. • Aktif öğrenme beyindeki çoklu sinir bağlantılarını uyaran ve hafızayı destekleyen süreçlerden yararlanır. • Öğrenciler yeni bilgileri kontrol altına alıp organize ettiklerinde en iyi şekilde öğrenirler. • Yeni bilgiler öğrenciler için anlamlı hale getirildiğinde öğrenme gelişir. • Tekrarlama ve basit anımsatıcı çalışma teknikleri son derece etkili olabilir. • Sınav, öğrenmeyi teşvik eder ve yalnızca son değerlendirme olarak değil, çalışma taktiği olarak da kullanılabilir. • Uzun vadeli görevleri kısa vadeli parçalar halinde yapılandırmak, öğrencilerin sürekli öğrenmesine ve erteleme ve son dakika sıkışıklığından kaçınmasına yardımcı olur. • Öğrenci hafıza, irade ve yürütme işlevinden sorumlu beyin bölgelerini devreye soktuğunda öğrenme daha etkili olur. (yukarıdan aşağıya- beyin bölümlerini entegre etme) • İnsanlar, kendileri için (yaşamlarına dair "ayrıntılı kodlama») olduğunda bilgiyi daha iyi hatırlarlar. • Tekrarlama ve anımsatıcı çalışma tekniklerini kullan • Bilişsel psikoloji araştırmasına dayalı teknikler; • SQ3R; inceleme, sorgulama, okuma, tekrar etme ve gözden geçirme…, • PQ4R; “Preview -ön inceleme”, q “question- soru sorma”, dört r de “read, okuma”, “reflet- yansıtma”, “ recite- bakmadan cevaplama”, “review- yeniden gözden geçirme” … • Feyman Tekniği: "Bir şeyi iyi anlamak istiyorsanız, kendi kavramlarınızla onu basit bir şekilde açıklamaya çalışın" … • Renkli Kodlu Notlar: Sıcak renklerin "dikkati artırarak heyecan ve bilgiyi uyandırın».. • gibi denenmiş ve doğru anımsatıcı tekniklerin, zihin ve beynin tekrar tekrar kodlanan anılara ayrıcalık verme biçiminden yararlandığını ileri sürmektedir. Eğitimsel nörobilim disiplinlerarsı bir çalışma alanı olduğundan dolayı yapay zekayı eğitim ve öğrenme süreç ve ortamlarında kullanılması öğrencilere bilişsel bir rehberlik yapabilir. Her bir öğrenci kendi öğrenme mecrasını ve macerasını daha fazla seçebilme fırsatlarını yakalayabileceklerdir. Öğrenciler eğitimsel nörobilm temelli program anlayışları çerçevesinde, özellikle akıl sağlığı, sinir bilimini yaşamları, bellek, bilinç, algılama, insan vücudu, ruh sağlığı gibi konularda daha bilimsel sorgulayarak kendi yaşamlarına kendileri rehberlik edebileceklerdir. Yeterli uyku, beslenme ve egzersiz güçlü öğrenmeyi teşvik eder. Araştırma Yöntemi: Tarama türünde bir çalışma olup eğitimsel nmronbilim, öğrenmenin nörolojik temelleri, nöron, eğitim psikolojisi, bellek, bilinç, sinaps, sinapstik budanma vb gi tematik kavramlar çerçevesine aramalar yapılıp ilgili literatürden doküman incelemeye dayalı araştırmalar yapılmıştır. Bu çerçevede aşağıdaki soruların cevapları aranmıştır. Eğitimsel nörobilim perspektifinden öğrenmek ne anlama geliyor? Beynimiz nasıl çalışır? Nörobiyoloji açısından öğrenme, beyni nasıl değiştirir? Orta düzeydeki stres öğrenme için faydalı mıdır? Okul ve sınıflarda öğretmenler stresi nasıl yönetmelidirler? Eğitimsel Nörobilim Perspektifinden Öğrenme İlkeleri nelerdir? Aşırı stres öğrenmeye nasıl zarar verir? Beklenen Sonuçlar: Sonuç olarak “Beyin düşünme, konuşma, hissetme, görme, duyma, hatırlama yeteneğimizi ve hatta nefes alma yeteneğimizi kontrol ediyor.” Dünyanın dört bir yanındaki eğitimciler ve okullar, beynimizin öğrenme yönteminden geliştirilen ve sinir bilimi olarak bilinen bilgileri, teknikleri ve programları sınıflarında

Anahtar kelimeler: Eğitimsel nörobilimin, beyin, bellek, zihin, öğrenme, öğretme, strateji

Abstract

giderek daha fazla kullanıyor. Kaynakça: Kaynakça Bowers, J.S. (2016a). The practical and principled problems with educational neuroscience. Psychological Review, 123, 600–612. Bowers, J.S. (2016b). Psychology, not educational neuroscience, is the way forward for improving educational outcomes for all children: Reply to Gabrieli (2016) and Howard‐Jones et al. (2016). Psychological Review, 123, 628–635. Bruer JT (1997) Education and the brain: a bridge too far. Educ Res 26(8): 4-16. 10. Bruer, J.T. (2013). Afterword In Mareschal D., Butterworth B. & Tolmie A. (Eds.), Educational neuroscience (pp. 349–363). Oxford, UK: Wiley Blackwell. Goswami U (2006) Neuroscience and education: from research to practice? Nat Rev Neurosci 7: 406-413. Goswami, U. (2017). A neural basis for phonological awareness? An oscillatory ‘temporal sampling’ perspective. Current Directions in Psychological Science, 27, 56–63. Howard‐Jones, P.A. (2014b). Neuroscience and education: A review of educational interventions and approaches informed by neuroscience. London: Education Endowment Foundation. Royal Society (2011a). Brain Waves Module 4: Neuroscience and the law. London: Royal Society. Royal Society (2011b). Brain Waves Module 1: Neuroscience, society and policy. London: Royal Society. Uden L, (2023). Why Neuroscience is Important for Teaching and Learning. Opinion Open Access J Educ & Lang Stud. Volume 1 Issue 1 – December. Uden,L.Sulaiman F, Lamun RF (2022) Factors influencing students’ attitudes and readiness towards active online learning. Physics Educ Sci 12(11): 746. Whitaker L (2023) Why does Neuroscience Belong in Classroom Practice. Willis J (2012) A Neurologist Makes the Case for Teaching Teachers About the Brain. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5459260/#:~:text=Instead%2C%20learning%20appears%20to%20occur,neurons%20are%20enhanced%20the%20most.

Kaynak gösterimi

Duman, B. ve Çömez, E. (2024). Eğitimsel nörobilim perspektifinden öğrenmeye bakmak. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.