Yazarlar
Öz
Problem Durumu: Şehirleşme, modernleşme ve teknolojik ilerlemeler, eğitim yöneticilerinin yönetim becerilerini geliştirmelerini ve yeni yeterlikler edinmelerini gerektirmektedir (Arslanargun & Bozkurt, 2012). 1970'lerden itibaren yapılan araştırmalar, okul müdürlerinin liderliğinin öğrenci başarısında önemli bir rol oynadığını göstermiştir (Hallinger & Murphy, 1986; Edmonds, 1979). Hallinger ve Murphy'nin (1986) etkili okul araştırmaları, okul başarısında etkili faktörlerin okulun misyonunu benimsemek, öğrenci ihtiyaçlarına uygun müfredat oluşturmak ve yüksek akademik başarı beklentileri olduğunu belirtmiştir. 1970’li yıllarda Avrupa ülkelerinde ve Amerika’da yapılan etkili okul araştırmaları öğretimsel liderlik kavramının gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır (Hallinger, 2005; Şişman 2018). Ancak, öğretim liderliği hiyerarşik yapısı, okul müdürlerinin baskınlığı ve akademik başarıya aşırı odaklanması gibi yönleri nedeniyle eleştirilmiştir (Leithwood, 1992; Bush, 2015). Bu eleştiriler doğrultusunda, öğrenme merkezli liderlik modeli geliştirilmiştir (Gümüş & Bellibaş, 2020). Bu model, öğrenci başarısını artırmayı hedeflerken, öğretmenlerin mesleki öğrenmelerini ve okuldaki öğrenme kapasitesini geliştirmeyi amaçlamaktadır (Hallinger, 2010a; Bush, 2015; Liu, Hallinger & Feng, 2016a). Okul iklimi, okulun kişiliğini ifade eder ve çalışanların davranışlarını etkileyen kendine has özelliklerin bütünüdür. Olumlu okul iklimi, akademik başarı ve verimliliği artırırken, öğretmen ve öğrenciler arasında olumlu ilişkiler kurulmasını sağlamaktadır (Arslan, 2004; Bursalıoğlu, 2022; Telci, 2023,). Okul müdürünün liderlik tarzı, okul iklimini büyük ölçüde etkilemektedir (Balcı, 2007). Olumlu okul iklimi, akademik başarıya, öğretmen-öğrenci ilişkilerine ve genel olarak okulun verimliliğine katkıda bulunmaktadır (Özdemir vd., 2010; Ayık, Savaş & Çelikel, 2014). Öğrenme merkezli liderlik, okul başarısında ve eğitim kalitesinin artırılmasında öğrenci, öğretmen ve okulun diğer çalışanlarının öğrenmesine önem vermesi ve mesleki gelişimlerini ön plana alması açısından kritik öneme sahiptir. Olumlu okul iklimi, bu liderlik tarzının bir yansıması olup, okulun genel başarısını ve çalışanların memnuniyetini doğrudan etkilemektedir. Liderlik uygulamaları ile olumlu okul iklimi arasında güçlü bir bağ bulunmakta olup, eğitim liderlerinin olumlu okul iklimi oluşturmaları için değişen koşullara uyum sağlayarak, öğretmenlerin ve öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde liderlik etmeleri gerekmektedir (Black, 2008). Araştırma Yöntemi: Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Bu modelde, iki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkilerin varlığını ya da düzeyini belirlemek amacıyla tasarlanmış bir araştırma modelidir. Bu tür tarama modellerinde yargılarda bulunulabilir ve ilişkiler açıklanabilir ya da nedensellik ilişkisi kurulabilir (Kıncal, 2015). Araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Bursa il merkezindeki Gürsu, Kestel, Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım ilçelerindeki resmi Anadolu liselerinde bulunan okullar arasından tesadüfi örnekleme türlerinden basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen okullarda görev yapmakta olan 568 öğretmen oluşturmaktadır. Bu araştırmada veri toplamak amacıyla Öğrenme Merkezli Liderlik Ölçeği (ÖMLÖ) ile Örgütsel İklim Ölçeği kullanılmaktadır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılacak, Kolmagrow-Smirnow testi, t testi ANOVA, ve Pearson korelasyon analizleri yapılacaktır. Veri toplama süreci henüz devam etmektedir. Beklenen Sonuçlar: Elde edilen bulgulara göre öğrenme merkezli liderlik yaklaşımı ile okul iklimi arasında pozitif yönde ilişki olması, öğrenme merkezli liderlik yaklaşımını benimseyen okul müdürlerinin liderlik yaptığı okullarda olumlu okul ikliminin hâkim olması beklenmektedir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda yapılan tartışma ve yorum neticesinde politika yapıcılara ve uygulayıcılara, eğitim yöneticilerine ve araştırmacılara önerilerde bulunulacaktır. Kaynakça: Arslan, N. T. (2004). Örgütsel performansı belirleyici bir etmen olarak örgüt kültürü ve iklimi hakkında bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve idari bilimler fakültesi dergisi, 9(1), 203-228. Aslanargun, E., & Bozkurt, S. (2012). Okul Müdürlerinin okul yönetiminde karşılaştığı sorunlar. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 11(2), 349-368. Ayık, A., Savaş, M. & Çelikel, G. (2014). Ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin okul iklimi ve örgütsel güven algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(27), 203-220. Balcı, A. (2007). Etkili okul ve okul geliştirme: Kuram, uygulama ve araştırma (1. Basım). Pegem Yayıncılık. Black, G. L. (2010). Correlational Analysis of Servant Leadership and School Climate. Journal of Catholic Education, 13 (4). http://dx.doi.org/10.15365/ioce.1304032013 adresinden 01 Haziran 2024 tarihinde alınmıştır. Bursalıoğlu, Z. (2022). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış (22.Basım). Pegem Yayıncılık. Bush, T. (2015). Understanding instructional leadership. Educational Management Administration & Leadership, 43(4), 487-489. Edmonds, R. (1979). Effective schools for the urban poor. Educatinal Leadership, 37(1), 15-24. Gümüş, S. ve Bellibaş, M.Ş., (2020). Öğrenme merkezli liderlik. K. Yılmaz (Ed.), Liderlik: Kuram, araştırma, uygulama (1.Basım, s.547-556) içinde. Pegem Akademi Yayıncılık. Hallinger, P. (2005). Instructional leadership and the school principal: A passing fancy that refuses to fade away. Leadership and Policy in Schools, 4(3), 221-239. Hallinger, P. (2010a). Developing instructional leadership. In D. Brent & M. Brundrett (Eds.), Developing successful leadership (pp. 61-76). Netherlands: Springer. Hallinger, P., & Murpy J. (1986). The social context of effective schools. American Journal of Education, 94(3), 328-355. Kıncal, R. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (4. Basım). Nobel Yayınevi. Leithwood, K. (1992). The move toward transformational leardership. Educational Leadership, 49(5), 8-12. Liu, S., Hallinger, P., & Feng, D. (2016a). Supporting the professional learning of teachers in China: Does principal leadership make a difference?. Teaching and Teacher Education, 59, 79-91. Özdemir, S., Sezgin, F., Şirin, H., Karip, E., & Erkan, S. (2010). İlköğretim okulu öğrencilerinin okul iklimine ilişkin algılarını yordayan değişkenlerin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(38), 213-224. Şişman, M. (2018). Öğretim liderliği (6. Basım). Pegem Akademi Yayıncılık. Telci, Ş. (2023). Okul Yöneticilerinin Etik Liderlik Davranışları ile Okul İklimi Arasındaki İlişki [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=nLNfCsWgUluh5T2iyudShh_vT7hVlDu5tK_y1nWeErcI7AHUXHWJOmQEsgnX0lQO
Anahtar kelimeler: Anahtar Kelimeler: Liderlik, Öğretimsel Liderlik, Öğrenme Merkezli Liderlik, Örgüt İklimi, Okul İklimi.
Kaynak gösterimi
Yerlikaya, N. ve Er, E. (2024). Öğrenme Merkezli Liderlik İle Okul İklimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

