Yazarlar
Öz
Problem Durumu: Eğitim kurumlarının bilgi toplumunda olması gereken yeri alması için gelişmesi, kendini sürekli yenilemesi ve yeniden yapılanması gerekmektedir (Çelik ve Eryılmaz,2006). Ülkemizin sanayi kalkınmasına öncülük etmiş ve günümüzde bunu devam ettirme amacında olan meslek liselerinin, kendilerini yenileyip, yapılandırabilmeleri için, yöneticilerinin liderlik özellikleriyle bu yenileşme hareketine öncülük etmeleri ve okulun yaşayan ve benimsenen kültürü haline getirmeleri gerekmektedir. Eğitim kurumları birer örgüt, okul müdürleri de birer yönetici lider durumundadır. Tarihsel süreçte, geleneksel okul yöneticilerinden; okulu yönetmek, yasal mevzuatı uygulamak, programı yürütmek, bütçeyi dengelemek ve personel ihtiyacını gidermek gibi görevler beklenmiştir. Değişen ve yenilenen hayat şartları, teknolojik buluşlar ve ilerlemeler çağdaş okul yöneticilerine; öğretim liderliği, (Döş, 2014) toplum liderliği, örgütsel mimar, zaman yöneticisi, kültürel lider, yönetici, disiplin figürü, denetmen, güdüleyici, destekleyici, sosyal hizmet uzmanı, rehberlik uzmanı vs. gibi sıralanabilecek birçok görev ve uzmanlık alanları yüklemiştir. Bütün bu özelliklere sahip birer yönetici olunabilmesi için öğrenmeye açık, (Özdemir ve Sezgin,2002) gelişen ve dönüşen okul müdürü olmayı zorunlu kılmaktadır. Meslek liseleri yöneticilerinin, lider tip davranış ve özellikleri, bu okulların geliştirilmesinde, amaçlara ulaşmada, öğrenci başarısında ve çalışanlar üzerinde, kısacası tüm okul kültüründe önemli bir etkiye sahiptir. Öğretim liderliği yaklaşımı yerini alan öğrenme merkezli liderlik kavramı ile okul müdürlerinin tek başına lider olmasının önüne geçilerek demokratik katılımlı, öğretmenlerin ve okulda bulunan diğer paydaşların geniş katılım sağlaması ile okulun güçlendirilmesi ve geliştirilmesi sürecinde yer almaları okulun geliştirilmesi ve güçlendirilmesi açısından önem arz etmektedir. Okul kültürü öğretmenlerin birbirleriyle olan ilişkilerini, velilerle, öğrencilerle ve yöneticilerle olan ilişkilerini etkiler. Ayrıca, okul kültürü okuldaki problemlerin nasıl çözüleceğini yeni fikirlerin uygulama yollarını ve iş görenlerin işlerinde nasıl çalışacağını da etkilemektedir (Rosenholtz, 1991:42-44). Öğrenme merkezli liderlik, okul yöneticilerinin sosyal çevresine yarar sağlayan, sorumluluklarını yerine getiren, kararlarını alırken bilgisi doğrultusunda hareket eden, motivasyonunun yüksek ve her türlü öğrenmeyi destekleyen öğrenme merkezli lider olmaları, var olan okul kültürüne olumlu olarak yansıyarak yeniden yapılandıracak ve günün şartlarına uygun, teknolojik ve bilimsel gelişme odaklı, sürekli yenilenen ve yenileyen bir öğrenme kültürü oluşturacaktır. Bu araştırma ile meslek lisesi müdürlerinin öğrenme merkezli liderlik davranışlarının, okul kültürüne etkisinin alan yazında daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu nedenle öğretmen görüşlerine göre, meslek lisesi müdürlerinin öğrenme merkezli liderliği ile okul kültürü arasındaki ilişki incelenmektedir. Araştırma Yöntemi: Bu araştırmada, nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır.Bu araştırmanın veri toplama araçları, Öğrenme Merkezli Liderliği Ölçeği Öğretmen Formu ile Okul Kültürü Ölçeği isimli ölçme araçlarıdır. Okullarda öğretmen görüşlerine dayalı olarak okul yöneticilerinin öğrenme merkezli liderlik davranışlarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir veri toplama aracıdır. Araştırma, İstanbul Avcılar ilçesindeki resmî meslek liseleri ile sınırlıdır.İstanbul ili Avcılar ilçesinde 2023-2024 eğitim öğretim yılında, meslek liselerinde görev alan 735 öğretmen bulunmaktadır. Kuramsal örneklem büyüklükleri tablosuna göre %5’lik hata payı göz önüne alındığında 735 evreni 254 öğretmenin temsil edebileceği varsayılmıştır.Araştırmada tabakalı örnekleme yaklaşımı kullanılmıştır. Beklenen Sonuçlar: Eğitim yönetimi alanında, özellikle meslek liseleri müdürlerinin öğrenme merkezli liderliği ile okul kültürü arasındaki ilişkinin, öğretmen mesleki gelişimi ve tatmini ile öğrenci başarısı üzerindeki etkisinin belirlenmesine katkıda bulunduğu için önemlidir. Bu çalışmanın sonuçları, meslek liseleri müdürlerinin öğrenme merkezli liderliği ile okul kültürü arasındaki ilişki açısından çıkan sonuçlarının eğitimdeki etkilerini somut olarak görselleştirerek tespitinin sağlanmasına katkı sunması beklenmektedir. Çalışmanın veri toplama süreci devam etmektedir. Kaynakça: Gümüş, S., Bellibaş, M. Ş. (2020). Öğrenme Merkezli Liderlik, Bölüm 33, Sayfa 547-555, Editör Yılmaz, K., Liderlik Kuram Araştırma Uygulama, Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara. Cooney, M.H. (1995). Readiness for school or school culture? Childhood Education,71, 164-166. Heckman, P.E.( 1993) School restructuring in practice. Reckoning with the culture of school. International Journal of Educational Reform,2/3 263-271. Peterson, K.D., & Deal, T.E (2002). Shaping school culture fieldbook. San Francisco: Jossey-Bass Publishers. Rosenholtz, S.J. (1991). Teachers’ workplace: The social organization of schools. New York: Teachers College Pres Kılınç, A.Ç ve diğerleri. (2017), İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 18, Sayı 3, 2017, 132 - 144, Terzi, Ali Rıza. (2005) Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, Sayı 43, ss. 423-442
Anahtar kelimeler: Liderlik, öğrenme merkezli liderlik, okul kültürü
Kaynak gösterimi
Dikmen, M. Z. (2024). Meslek Lisesi Müdürlerinin Öğrenme Merkezli Liderliği İle Okul Kültürü Arasındaki İlişki. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

