Bildiri · 2024

Öğretmenlerin Kültürel Değerleri ile Kültürel Liderlik Algıları ve Sınıf Yönetimi Yaklaşımları Arasındaki Yordayıcı İlişkiler: Kosova-Türkiye Karşılaştırması

X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Esin METLİLOSunan yazarSorumlu yazarKosova EBTB
  2. Bilal YILDIRIMBalıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü

Öz

Problem Durumu: Bu çalışmanın amacı, Türkiye ile Kosova’daki öğretmenlerin kültürel değerleri ile kültürel liderlik algıları ve benimsedikleri sınıf yönetimi yaklaşımları arasındaki yordayıcı ilişkilerin belirlenmesidir. Bireysel kültürel değerler toplumdan topluma farklılık göstermektedir. Farklı kültürlere sahip toplumların bireylerinin de farklı bireysel kültürel değerleri mevcuttur (Fischer ve Poortinga, 2012: 157-170). Toplumların ve bireylerin sahip oldukları kültürel değer algıları gibi örgütlerin de kendine özgü kültürleri ve bu kültürleri yaşatan değerleri bulunmaktadır (Theodorson ve Theodorson, 1979:455). İnanış, sembol, gelenek, düşünüş ve normlar gibi değerler okul kültürünü oluşturmakta ve kültürel lider tarafından yönetilmektedir. Sınıf yönetimi de bunların bir parçasıdır. Yüksek ve kaliteli bir eğitim-öğretimin gerçekleştirilmesi sınıf yönetiminin başarıyla uygulandığı ortamlarda olmaktadır (Erdoğan, 2002). Dolayısıyla kültürel değerler ile kültürel liderlik algılarının sınıf yönetiminde eyleme dönüşmesi ve uygulanması söz konusudur. Ayrıca başarılı bir öğretmenin kültürel değerlerinin, kültürel liderlik algıları ve sınıf yönetimi arasında bir uyumun olması beklenir. Öğretmenlerin kültürel değerleri ve kültürel liderlik algılarının sınıf yönetiminde mesleki ve kişisel gelişime yansıyabildiği kadar, varlığını gösterdiği bazı sorunlara daha ılımlı yaklaşabilme ve çözümler üretebilmeye destek olabileceği de düşünülebilir. Bu bağlamda öğretmenlerin kültürel değerleri ile kültürel liderlik algıları ve sınıf yönetimi yaklaşımları arasındaki yordayıcı ilişkilerin hem uygulama hem de akademik açıdan değer taşıdığı düşünülmektedir. Kültürel değerler (güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, kolektivizm, uzun erimlilik, ve erillik), kültürel liderlik ve sınıf yönetimi (tepkisel, önlemsel, gelişimsel ve bütünsel) yaklaşımları üzerinde durularak incelenmiştir. Elde edilen bilgiler temelinde bu araştırma, eğitim yönetimi açısından öğretmenlerin kültürel değerleri (güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, kolektivizm, uzun erimlilik ve erillik) alt boyutlarının kültürel liderliğe ve sınıf yönetimine etken olduğunu ortaya koyduğundan ve eğitim yönetimi açısından neler yapılabileceği konusunda çıkarımlar sağladığı için önem taşımaktadır. Araştırmanın kültürler arası karşılaştırma boyutu ise farklı kültürlere sahip ülkelerin eğitim yönetimi açısından ne düzeyde olduklarını, hangi yönde gelişmenin sağlanması gerekliliğini ve öğretmenlerin kültürel değerlerinin eğitim yönetimini ne kadar yüksek düzeyde bir etki sağladığını açıklığa kavuşturmuştur. Araştırmanın, öğretmenlerin kültürel değerleri ile kültürel liderlik algıları ve sınıf yönetimi yaklaşımları arasındaki yordayıcı ilişkilerin belirlenmesi açısından ayrıca kültürler arası karşılaştırılması boyutu ile literatüre katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Araştırma Yöntemi: Araştırmada Türkiye ile Kosova’daki öğretmenlerin kültürel değerleri ile kültürel liderlik algıları ve benimsedikleri sınıf yönetimi yaklaşımları arasındaki yordayıcı ilişkileri karşılaştırmalı olarak ortaya çıkarmak amaçlandığından ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. İlişkisel araştırma iki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkileri, düzeyleri ve neden sonuç bağlantılarını belirlemek amacıyla yapılan çalışmalardır (Büyüköztürk, Kılıç Çakmak, Akgün, Karadeniz ve Demirel, 2014: 23; Erkuş, 2014:87). Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Türkiye Cumhuriyeti ili ve Kosova Cumhuriyeti devlet okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Çalışma grubu kolay ulaşılabilir örnekleme ile seçilmiştir. Araştırmaya; İstanbul’dan 7 İlçe belirlenmiş, Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı İlçerdeki (Bakırköy, Başak Şehir, Kadıköy, Küçükçekmece, Maltepe, Üsküdar ve Ümraniye) devlet okullarında görev yapan 642 öğretmen katılmıştır. Kosova Cumhuriyetinde ise 3 şehir (Priştine, Prizren ve Mamuşa) belirlenmiş. Eğitim Bilimleri Teknoloji Bakanlığına bağlı İlçelerin devlet okullarında görev yapan 448 öğretmen katılmıştır. Veriler Bireysel Kültürel Değerler (Saylık, 2019), Kültürel Liderlik Ölçeği Revize Formu (Metlilo ve Yıldırım, 2022) ve Sınıf Yönetimi (Metlilo, 2023) Ölçekleri ile 2021-2022 Eğitim-Öğretim bahar yarıyılında toplanmıştır. Öğretmenlerin kültürel değerleri ile kültürel liderlik algıları ve sınıf yönetimi yaklaşımları arasında ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson Korelasyon, yordama düzeylerini belirlemek için regresyon analizi yapılmıştır. Beklenen Sonuçlar: Araştırma bulgularına göre Türkiye ile Kosova’daki öğretmenlerin kültürel değer algı düzeylerinin, kültürel liderlik ve benimsenen sınıf yönetimi düzeylerinden daha düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Türkiye ve Kosova'da görev yapan öğretmenlerin kültürel değer algılarının, kültürel liderlik algılarının ve sınıf yönetimi yaklaşımlarının önemli bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına göre Türkiye ile Kosova’daki öğretmenlerin kültürel değer algı düzeylerinin, kültürel liderlik ve benimsenen sınıf yönetimi düzeylerinden daha düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Cinsiyet ve ülke değişkenlerine göre ise elde edilen sonuçlarda ülke değişkenin cinsiyet değişkenine göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Türkiye ile Kosova’daki öğretmenlerin ülke değişkenine göre kültürel değer, kültürel liderlik ve sınıf yönetimi yaklaşımları anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Türkiye ile Kosova’daki öğretmenlerin kültürel değerlerden erillik algısı ile kültürel liderlik ve alt boyutları arasında anlamlı ilişki bulunmamaktadır. Ancak kültürel değerlerden güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, kolektivizm ve uzun erimlilik ile kültürel liderlik alt boyutları arasında anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Güç mesafesi dışında kültürel değerlerin tüm alt boyutlarıyla benimsenen sınıf yönetimi yaklaşımları alt boyutları arasında anlamlı düzeyde ilişki bulunmaktadır. Ayrıca kültürel liderlik geneli ve alt boyutlarıyla ile benimsenen sınıf yönetimi yaklaşımları arasında anlamlı ilişki olduğu da belirlenmiştir. Türkiye’de ve Kosova’da görev yapan öğretmenlerin kültürel değer algılarının kültürel liderlik algılarının ve sınıf yönetimi yaklaşımlarının önemli bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Türkiye’de ve Kosova’da görev yapan öğretmenlerin kültürel liderlik algılarının da benimsenen sınıf yönetimi yaklaşımlarına yönelik anlamlı bir yordayıcı olduğu görülmüştür. Kaynakça: Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Yayınları. Erdoğan, İ. (2002). Eğitimde değişim yönetimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık. Erkuş, A. (2014). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme: Temel kavramlar ve işlemler. Ankara: Pegem A. Fischer, R. & Poortinga, Y. H. (2012). Are cultural values the same as the values of individuals? An examination of similarities in personal, secial and cultural value structurec. International Journal of Cross Cultural Management, 12(2), 157-170. Metlilo, E. ve Yıldırım, B. (2022). Kültürel Liderlik Ölçeği: Ölçek Revize Çalışması, VIII. International TURKCESS Congress on Education and Social Sciences, Hatay, Türkiye, 20-23 Temmuz 2022, ss.90. Metlilo, E. (2023). Sınıf Yönetimi Ölçeği Geliştirilmesi, IX. International TURKCESS Congress on Educational and Social Sciences, İstanbul, Türkiye, 18-20 Mayıs 2023. Saylık, A. (2019). Hofstede’nin kültür boyutları ölçeğinin Türkçeye uyarlanması; geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8(3), 1860-1881. Theodorson, A & Theodorson, G. (1979). A modern dictionary of sociology. Barnes and Noble Books.

Anahtar kelimeler: Kültürel Değerler, Kültürel Liderlik, Sınıf Yönetimi, Sınıf Yönetimi Yaklaşımları

Kaynak gösterimi

Metlilo, E. ve Yıldırım, B. (2024). Öğretmenlerin Kültürel Değerleri ile Kültürel Liderlik Algıları ve Sınıf Yönetimi Yaklaşımları Arasındaki Yordayıcı İlişkiler: Kosova-Türkiye Karşılaştırması. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.