Yazarlar
Öz
Problem Durumu: Bu araştırmanın amacı, ABD ve Finlandiya eğitim sistemlerinin tarihsel gelişim süreçleri; ülkelerin eğitim ilke, amaç ve yasal temelleri, eğitimden sorumlu yönetim ve denetim yapıları, öğretmen eğitimleri, meslekî eğitim ve yükseköğretim kademeleri, uluslararası sınavlardaki başarı durumlarının benzer ve farklı yönlerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Eğitimdeki yenilikçi yaklaşımlarıyla dünyaya ‘PISA Turizmi’ kavramını getiren ve pek çok ülkeden eğitimciye kendi ülkesinde eğitim sistemini tanıtan Finlandiya, özellikle öğretmen eğitimi ve meslekî eğitimde dünyaya örnek teşkil etmektedir. ABD eğitim sisteminin Finlandiya eğitim sistemi ile birçok benzerlik ve farklılıkları bulunmaktadır. Bu karşılaştırma aracılığı ile dünya üzerinde eğitim sistemlerinde yapılacak olan yeniliklere katkı sunulabilecektir. Araştırma Yöntemi: Araştırma, bilimsel araştırma yöntemlerinden tarama yöntemine dayalı olarak yürütülmüştür. Taranan kaynaklardan, iki ülkenin eğitim sistemleriyle ilgili yürürlükteki mevzuattan, resmî internet sayfalarında kayıtlı bilgi ve dokümanlardan, uluslararası kuruluşların ilgili raporlarından, karşılaştırmalı eğitim alanına ait kitaplar, tezler ve yayımlanan makalelerden yararlanılmıştır. Karşılaştırmalı eğitim yaklaşımlarından yatay yaklaşımın benimsendiği betimsel bir araştırma olan çalışmada, ele alınan durumu detaylarıyla anlatmak ve olası ilişkileri ortaya koymak üzere konu ile ilgili çalışmalar üzerinde doküman analizi yapılmıştır. Doküman analizi, araştırmanın konusu ile ilgili bilgi kaynaklarının analizi olup, dokümanlar nitel olarak yürütülen araştırmalarda ihtiyaç duyulan önemli veri kaynaklarıdır. Beklenen Sonuçlar: Öncelikle iki ülkenin eğitim sistemlerinin tarihsel gelişim süreçlerine ilişkin bulgu ve yorumlara yer verilmiştir. Ardından eğitim ilke, amaç ve yasal temelleri, eğitim yönetimi ve denetimine değinilmiş; öğretmen eğitimi, meslekî eğitim, yükseköğretim kademeleri incelenmiş; bunlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya konmuştur. Son olarak, uluslararası sınavlardaki başarı durumları hakkında araştırma bulguları paylaşılmıştır. ABD’de eğitimde yenilik ve dönüşüm çalışmaları Soğuk Savaş döneminde başlarken, Finlandiya’da 1970’lerde başlamıştır. Çalışmada ortaya çıkan önemli sonuçlardan biri merkeziyetçiliğin ve bürokrasinin azaldığı kurumlarda sorun çözme, denetleme ve gelişim çalışmalarının daha kolay yapılabildiği düşüncesidir. Her iki ülkenin örgütsel yapılanmalarında yasal mevzuat çerçevesinde merkeziyetçi yapının yanı sıra, yerel yönetimlere çeşitli yetkiler verildiği gözlenerek eğitimde fırsat ve imkân eşitliğini sağlamak için ekonomik düzeyi ne olursa olsun tüm bireylere yüksek kalitede eğitim sunmanın ön planda olduğu gözlenmiştir; ancak ABD’nin federatif işleyişinde yerel yönetimlerin daha fazla ön planda olduğu görülmüştür. İki ülkede de yönetim ve denetim faaliyetleri, yasal mevzuatlar çerçevesinde bağımsız kuruluşlar tarafından yürütülmektedir. Finlandiya’da tüm öğretmenlere yüksek lisans mezunu olma şartı getirilirken, ABD’de öğretmenlerin göreve başlayabilmek için lisans düzeyinde eğitim almaları yeterlidir. Ayrıca ABD ve dünyadaki pek çok ülke, öğretmen eğitimi dahil Finlandiya eğitim sistemini yerinde gözlemleyip kendi eğitim sistemlerinde değişikliğe gitmişlerdir. Meslekî eğitim Finlandiya’da teşvik edilmekte ve gençlerin yaklaşık yüzde 50’si meslekî eğitimi tercih etmektedir. ABD’de ise bu oran daha yüksektir. Finlandiya’da yükseköğretim ücretsizken, ABD’de ücretlidir; ancak her iki ülkede de burs imkânları oldukça geniştir. Uluslararası sınavlardaki başarıları incelendiğinde özellikle PISA değerlendirmelerinde, Finli öğrencilerin başarılı performansları dikkat çekmekte; ABD ise üst sıralarda yer almasa da okuma becerileri, matematik ve fen bilgisi okuryazarlıkları alanlarında OECD ortalamasının üstünde puanlar aldığı belirlenmiştir. Kaynakça: Demirel, Ö. (2023). Gelecek İçin Eğitim, Pegem Akademi, Ankara Türkoğlu,A. (1998). Karşılaştırmalı eğitim ‘Dünya ülkelerinden örneklerle’. Adana: Baki Kitabevi Yıldırım, C., & Türkoğlu, A. (2018). Karşılaştırmalı Eğitim Yansımaları: “On Yıl Sonra”. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 31-45. https://doi.org/10.30803/adusobed.323374 https://ies.ed.gov https://www.acces.nysed.gov https://okm.fi/en https://www.oph.fi/en https://www.oecd.org
Anahtar kelimeler: Karşılaştırmalı eğitim, ABD, Finlandiya
Kaynak gösterimi
Öztürk, E. ve Efe, D. (2024). Amerika Birleşik Devletleri ve Finlandiya Eğitim Sistemlerinin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

