Bildiri · 2024

Akademik Dayanıklılık Ölçeğinin Türk Kültürüne Uyarlanması Çalışması

X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Tuğba SANCAKSunan yazarSorumlu yazarMarmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  2. Bilal YILDIRIMBalıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü

Öz

Problem Durumu: Bu çalışmada Ramdani, Hanurawan, Ramli, Lasan ve Afdal (2021) tarafından geliştirilen Akademik Dayanıklık Ölçeği’nin, Türk kültürüne uyarlanması kapsamında, güvenilirlik ve geçerlilik analizleri yapılarak güvenilir ve geçerli bir ölçek elde edilmesi amaçlanmaktadır. Akademik dayanıklılık, bireyin zorluklar ve stres faktörleri karşısında başarıya ulaşma kapasitesini ifade etmektedir. Bu kavram, öğrencilerin akademik başarılarını ve üniversite gibi eğitim ortamlarında karşılaştıkları zorluklarla başa çıkma yeteneklerini anlamak için önemli bir yapı olarak kabul edilmektedir (Babakova, 2019; Baniani ve Davoodi, 2021; Ramdani vd., 2021). Akademik Dayanıklılık ölçeğinin Türk kültürüne uyarlama çalışması ile Türk alan yazına lisans düzeyi öğrencilerinin akademik dayanıklığını ölçen geçerli ve güvenilir bir ölçeğin kazandırılması önemli görülmektedir. Akademik dayanıklılık, eğitim ortamlarında öğrencilerin karşılaştıkları zorluklara rağmen başarı gösterme yeteneklerini ifade etmektedir. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın problem cümlesi “Türk kültürüne uygun lisans öğrencilerinin akademik dayanıklılık düzeyini ölçen geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilebilir mi? şeklinde belirlenmiştir. Akademik ve sosyal hayatın risk altında olduğu durumlarda başarılı olabilmek ve iyi akademik sonuçlar elde edebilmek için öğrencilerin yeteneklerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu yetenekler bireylerin yaptıkları faaliyetlerin seçimini, harcadıkları çabayı ve stresli durumlarda ne kadar süre dayanacaklarını etkilemektedir (Cassidy, 2016; Ramdani vd., 2021). Bu yetenekler, öğrencilerin birçok zorluğa meydan okuma ve engelle yüzleşebilmelerini sağlamaktadır (Baluyos, Cabaluna ve Paragat, 2023). Eğitim alanında akademik dayanıklılık, öğrencilerin akademik başarıya, kariyer gelişimine ve sosyal hayata ulaşabilmeleri için olumlu bir kapasite olarak görülmektedir (Baniani ve Davoodi, 2021). Akademik Dayanıklılığa yönelik temel eğitim düzeyine (Babakova, 2019) ve ortaöğretim düzeyine (Ramdani vd., 2021; Baniani ve Davoodi, 2021; Martin ve Marsh, 2006) yönelik akademik dayanıklığa yönelik ölçek geliştirme çalışmaları gerçekleştirmelerine rağmen lisans düzeyi öğrencilerinin akademik dayanıklılığını ölçen bir ölçek geliştirilmemiş olması yapılacak bu çalışma ile bu eksikliğin giderilmesi ile alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Akademik dayanıklılık araştırmaları, bireylerin zorluklar karşısında başarıyı sürdürebilme kapasitesini anlamaya yönelik önemli katkılar sağlamaktadır. Bu araştırmalar, risk ve koruyucu faktörlerin akademik başarı üzerindeki etkilerini belirlemeye ve eğitimde eşitliği teşvik etmeye yardımcı olmaktadır (Rudd, Meissel ve Meyer, 2023). Akademik dayanıklılık, öğrencilerin ve eğitimcilerin kriz dönemlerinde desteklenmesi için stratejiler geliştirmeye odaklanır ve bu stratejilerin kurumsal ve toplumsal düzeyde uygulanmasını önermektedir. Akademik dayanıklılık araştırmaları, kültürel ve bölgesel bağlamlarda farklılık gösteren dayanıklılık faktörlerini de ortaya koymaktadır. Örneğin, Asya bağlamında yapılan çalışmalar, Batı araştırmalarının sınırlı uygulanabilirliğine işaret ederek, kültürel ve ulusal bağlamın önemini vurgulamaktadır (Li, Martin ve Yeung, 2017). Ayrıca, bu araştırmalar, akademik dayanıklılığın ölçümünde metodolojik çeşitliliğin ve operasyonelleştirilmesi, araştırma bulguları üzerindeki etkilerini de gözler önüne sermektedir (Rudd, Meissel ve Meyer, 2021). Araştırma Yöntemi: Ölçek uyarlama çalışması, bir ölçeğin farklı bir kültüre veya demografiye uyarlanması sürecidir. Bu süreç, ölçeğin içerik geçerliliğinin, güvenirliğinin ve yapısal geçerliliğinin değerlendirilmesini içermektedir. Bu araştırma bir ölçek uyarlama çalışması olarak tasarlanmış ve iki aşama şeklinde yürütülmüştür. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılacaktır. Araştırmada alanyazında önceki çalışmalarda önerilen beş basamaklı uyarlama yöntemi takip edilecektir (Büyüköztürk, Kılıç Çakmak, Erkan Akgün, Karadeniz ve Demirel, 2008). 1. Çeviri süreci, 2. Dilsel eşdeğerlik, 3. Geçerlik, 4. Güvenirlik, 5. Madde analizi çalışmalarıdır. Çalışmanın örneklemini, İstanbul ve Balıkesir illerinde yer alan devlet üniversitelerinde 2023-2024 eğitim öğretim bahar yarıyılında kayıtlı olan lisans düzeyi öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmanın örneklemini 313 lisans düzeyi öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubu, basit seçkisiz kolay örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Ölçeği geliştiren sorumlu yazarla elektronik posta yoluyla iletişime geçilmiş ve ölçeğin uyarlanması için gerekli izinler ve ölçek hakkında bilgi alınmıştır. İzin alma süreci tamamlandıktan sonra veri toplama süreci öncesinde, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Etik Kurulundan etik kurul izini alınmıştır. Daha sonra ölçeğin uyarlama çalışmalarına başlanmıştır. Ölçeğin çevirisi aşamasında: Araştırmada uyarlaması yapılacak ölçek 4 ayrı dil bilimci akademisyen tarafından İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. 27 maddeden oluşan ölçeğin Türkçe çeviri formu Türk Dili uzmanı 2 akademisyen tarafından incelenmiş ve gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Türkçeden İngilizceye 4 dil bilimci akademisyen tarafından çevirisi yapılarak orijinal ölçeğin İngilizce ifade ediliş biçimiyle Türkçeye çevrisinde tekrar İngilizceye çevrisi arasında %90 oranında örtüşme olduğu görülmüştür. Uzman görüşleri doğrultusunda, ölçekteki üç maddenin birden fazla parametrenin ölçülmesine yönelik ifadeler tespit edildiğinden bu maddelerin ifade biçimlerinde düzenlemeye gidilmiştir. İçerik geçerliliği aşamasında: uzman görüşü ve pilot uygulama yapılmıştır. Madde İçerik Geçerlik İndeksi (M-İGİ) ve Ölçek İçerik Geçerlik İndeksi (Ö-İGİ) hesaplanarak içerik geçerliliği sağlanmıştır. Pilot uygulama ile dilsel geçerliliği sağlanmıştır. Beklenen Sonuçlar: Ön uygulama aşaması: 16 madde olarak sonuçlanan ölçeğin güvenirlik analizinde Cronbach alfa katsayısı R=.754 olarak belirlenmiş. Cronbach alfa katsayısının 0,70'in üzerinde olması istenmektedir (Şencan, 2005). KMO and Bartlett’s Test değeri .808 olarak belirlenmiş ve AFA yapılmasına uygun olduğu anlaşılmıştır. İlk AFA analizinde kesme noktası .35 olarak alınmıştır. Maddelerin 9 faktör altında toplandığı ve toplam varyansın 56.114’ünü açıklandığı görülmüştür. Bu analiz sürecinde kesme noktası .50 olarak değerlendirilerek 31 döndürme sonucu 5 faktörlü ve 16 maddeden oluşan bir yapı elde edilmiştir. Ölçeğin son analiz sonuçlarına göre toplam varyansın 55.387’sini açıklandığı görülmüştür. AFA analizi sürecinde 10 madde tek maddelik bir faktör oluşturması ya da ilgili olmayan faktörler altında yer alması sebebi ile ölçekten çıkarılmıştır. AFA analizi sonucunda 5 faktörlü 16 maddeden oluşan ölçek yapısı elde edilmiştir: Öz farkındalık: 12, 13, 15, 21, 19, Hedef odaklılık: 26, 20, 28, 27, Duygusal kontrol: 11, 8, Öz yeterlilik: 23, 18, 22, Sosyal Beceriler: 2, 3. DFA analiz sonuçları kongrede sunulacaktır. Türk kültürüne uyarlaması yapılan akademik dayanıklılık ölçeğinin DFA analizi ile doğrulanması ile geçerliliği ve güvenirliliği onaylanan bir çalışma olması beklenmektedir. Ayrıca elde edilen veriler doğrultusunda lisans düzeyi öğrencilerinin öz farkındalık, hedef odaklılık, duygusal kontrol, öz yeterlilik ve sosyal beceriler boyutlarında ve genel olarak akademik dayanıklılık düzeylerinin betimsel analiz sonuçları paylaşılacaktı

Anahtar kelimeler: Akademik Dayanıklılık, Ölçek Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik

Abstract

r. Kaynakça: Babakova, L. (2019). Initial adaptation and validation for bulgarian conditions of a scale measuring the academic resilience among students. KNOWLEDGE-International Journal, 30(5), 1267-1272. Baluyos, G., Cabaluna, P., & Paragat, J. (2023). Students’ Preference in Online Learning Environment and Academic Resilience in Relation to Their Academic Performance in Mathematics. EduLine: Journal of Education and Learning Innovation, 3(3), 460-470. Baniani, P., & Davoodi, A. (2021). Predicting Academic Resilience based on Metacognitive Beliefs and Achievement Motivation in High School Students in Shiraz, Iran. International Journal of Pediatrics, 9(6), 13765-13772. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Cassidy, S. (2016). The Academic Resilience Scale (ARS-30): A new multidimensional construct measure. Frontiers in psychology, 7, 222168. Li, H., Martin, A. J., & Yeung, W. J. J. (2017). Academic risk and resilience for children and young people in Asia. Educational Psychology, 37(8), 921-929. Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2006). Academic resilience and its psychological and educational correlates: A construct validity approach. Psychology in the Schools, 43(3), 267-281. Ramdani, R., Hanurawan, F., Ramli, M., Lasan, B. B., & Afdal, A. (2021). Development and Validation of Indonesian Academic Resilience Scale Using Rasch Models. International Journal of Instruction, 14(1), 105-120. Rudd, G., Meissel, K., & Meyer, F. (2021). Measuring academic resilience in quantitative research: A systematic review of the literature. Educational Research Review, 34, 100402. Rudd, G., Meissel, K., & Meyer, F. (2023). Investigating the measurement of academic resilience in Aotearoa New Zealand using international large-scale assessment data. Educational Assessment, Evaluation and Accountability, 35(2), 169-200. Şencan, H. (2005). Güvenilirlik ve geçerlilik. Hüner Şencan.

Kaynak gösterimi

Sancak, T. ve Yıldırım, B. (2024). Akademik Dayanıklılık Ölçeğinin Türk Kültürüne Uyarlanması Çalışması. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.