Bildiri · 2024

Türkiye ve Estonya Eğitim Sistemlerinin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi

X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Beyza KORKMAZSunan yazarSorumlu yazarMEB, Zonguldak Kilimli Mehmet Akif Ersoy İlkokulu
  2. Murat İNCEZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Eğitim Programları ve Öğretim Anabilim Dalı

Öz

Problem Durumu: Bu araştırmanın amacı, Türkiye ve Estonya eğitim sistemlerinin eğitim felsefesi, eğitim yönetimi, denetimi ve finansman yapısı, eğitim kademeleri, okullarının fiziki donanımları, eğitimde dijitalleşme süreçleri, öğretmen eğitimi ve istihdamı ve uluslararası sınavlardaki başarı durumlarının benzer ve farklı yönlerinin neler olduğunu karşılaştırmalı olarak incelemektir. PISA 2018 sınavında Avrupa’da birinci ülke olarak tüm gözleri üzerinde toplayan küçük Baltık ülkesi Estonya, PISA 2022 sınavında dünya genelinde genel başarı sıralamasında 7. olarak başarısını kanıtlamış ve sürekli olarak dünyanın en iyileri arasında yerini almıştır. Eğitimde yeni Finlandiya olarak anılmaya başlanan Estonya eğitim sisteminin Türkiye eğitim sistemi ile birçok benzerlik ve farklılıkları bulunmaktadır. Bu karşılaştırma aracılığı ile dünya üzerinde eğitim sistemlerinde yapılacak olan yeniliklere katkı sunulabilecektir. Araştırma Yöntemi: Araştırma, bilimsel araştırma yöntemlerinden tarama yöntemine dayalı olarak yürütülmüştür. Taranan kaynaklardan, iki ülkenin eğitim sistemleriyle ilgili yürürlükteki mevzuattan, resmi internet sayfalarında kayıtlı bilgi, belge ve dokümanlardan, uluslararası kuruluşların ilgili raporlarından, karşılaştırmalı eğitim alanına ait kitaplar, tezler ve yayımlanan makalelerden yararlanılmıştır. Karşılaştırmalı eğitim yaklaşımlarından yatay yaklaşımın benimsendiği betimsel bir araştırma olan çalışmada, ele alınan durumu detaylarıyla anlatmak ve olası ilişkileri ortaya koymak üzere konu ile ilgili çalışmalar üzerinde doküman analizi yapılmıştır. Doküman analizi, araştırmanın konusu ile ilgili bilgi kaynaklarının analizi olup, dokümanlar nitel olarak yürütülen araştırmalarda ihtiyaç duyulan önemli veri kaynaklarıdır. Beklenen Sonuçlar: Öncelikle iki ülkenin eğitim felsefesi yaklaşımlarına ilişkin bulgu ve yorumlara yer verilmiştir. Ardından eğitim yönetimi, denetimi ve finansman yapısına değinilmiş, eğitim sistemlerinin kademeleri incelenmiş ve okulların fiziki yapılarına yer verilmiştir. Daha sonra eğitimde dijitalleşme süreçleri ile öğretmen eğitimi ve istihdamına ilişkin bulgu ve yorumlara değinilmiştir. Son olarak, uluslararası sınavlardaki başarı durumları hakkında araştırma bulguları paylaşılmıştır. Çalışmada ortaya çıkan önemli sonuçlardan biri merkeziyetçiliğin ve bürokrasinin azaldığı kurumlarda sorun çözme, denetleme ve gelişim çalışmalarının daha kolay yapılabildiği düşüncesidir. Türkiye’de merkezi bir öğretim programı uygulanmaktadır. Ancak Estonya’da örgütsel yapılanmalarında yasal mevzuat çerçevesinde merkeziyetçi yapının yanı sıra yerel yönetimlere çeşitli yetkiler verildiği gözlenerek ulusal öğretim programının okulun kendi kimliğini geliştirmesi için alan bırakması ve programın planlanması açısından müdür ve öğretmen özerkliğinin bulunmasının ön planda olduğu öğrenilmiştir. Ayrıca bu çalışmayla birlikte eğitime ayrılan finansman kaynaklarının özerkliği ve miktarlarının yüksekliğinin eğitimi olumlu etkilediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Türkiye’de merkezi sınavlardaki başarı kriteri öğrenci hayatlarını etkilemekteyken, Estonya’da öğrencilerin performansı süreğen olarak izlenmekle birlikte öğrenciler sekizinci ve on birinci sınıfın sonunda yapılan ‘yaratıcı çalışma’ isimli, öğrencilerin ilgi alanlarına göre kendilerinin belirleyeceği bir konuda yıl boyu çalışarak ortaya koydukları bir etkinliği tamamla koşuluyla bir sonraki kademeye geçme hakkı kazanırlar. Eğitimde dijitalleşme öncüsü Estonya okullarda teknolojik donanımların yaygınlaştırılmasını öncülerken, Türkiye FATİH projesi kapsamında okullara sunulan akıllı tahtalarla bunu yakalamaya çalışmaktadır. Uluslararası sınavlardaki başarıları incelendiğinde Estonya’nın kısa bir sürede eğitim iyileştirmeleri sağlayarak büyük başarılar ortaya koyduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kaynakça: Balcı, A. (Ed.). (2021). Karşılaştırmalı Eğitim Sistemleri. Ankara: Pegem Yayıncılık https://www.riigiteataja.ee/en/eli/524092014014/consolide https://hm.ee/en/ministry/statistics-and-analysis/pisa https://www.educationestonia.org/ https://www.oecd-ilibrary.org/sites https://www.oecd.org/pisa/ https://www.hm.ee/en

Anahtar kelimeler: Karşılaştırmalı eğitim, Türkiye, Estonya

Kaynak gösterimi

Korkmaz, B. ve İnce, M. (2024). Türkiye ve Estonya Eğitim Sistemlerinin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.