Yazarlar
Öz
Problem Durumu: Günümüzün iş ve yaşam şartları düşünüldüğünde, insanların sürekli bir yoğunluk, telaş, koşuşturma yaşadıkları göze çarpmaktadır. Sürekli bu tempo içerisinde olmak ise kişilerin iş yaşamlarında birtakım olumsuzluklara (enerji düşüklüğü, isteksizlik, başarısızlık, mutsuzluk gibi) neden olmaktadır. Çalışanların yaşamış oldukları bu durum alanyazında tükenmişlik olarak tanımlanmaktadır (Özkanan, 2021). Tükenmişlik, çalışan bireyler arasında ortaya çıkabilen, duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarının azalması olarak ifade edilmektedir (Maslach, 2003). Tükenmişlikte koruyucu olarak düşünülebilecek faktörlerden biri öz-şefkattir. Öz şefkat, kişinin zor anlarda bile eleştirel olmak yerine kendisine karşı şefkatli ve nazik olması olarak tanımlanmaktadır (Neff, 2003). Künye ve Aydıntan (2020) tarafından çalışan bireyler üzerinde yapılan çalışmada öz-şefkati yüksek bireylerin içsel motivasyonlarının da yüksek olduğu ve bu bağlamda da bireylerin iş tatminlerine olumlu ve artırıcı etkide bulunduğu belirlenmiştir. Öz şefkatin öğretmenlerdeki tükenmişlik üzerinde koruyucu bir etkiye sahip olabileceği düşünülerek bu çalışmada öğretmenlerde öz şefkat ve tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Yöntemi: Bu araştırma öğretmenlerde öz şefkat ve tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkinin incelendiği korelasyonel bir araştırmadır (Pallant, 2020). Korelasyonel araştırma, belirli bir örneklemde iki veya ikiden fazla değişken arasındaki ilişkiyi araştırmanın gerçekleştirildiği zaman dilimi içerisinde herhangi bir müdahalede bulunmadan incelemeyi amaçlayan bir araştırma desenidir (Howitt ve Cramer, 2020).Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye’nin farklı şehirlerinden uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılan 245 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmaya katılan 245 katılımcının 191’i kadın (%78) ve 54’ü erkektir (%22).Uygun örnekleme yöntemi araştırmacının maliyet, zaman, araştırma evrenine uygun katılımcılara kolay bir şekilde ulaşılabilirlik gibi araştırmanın gerçekleştirilmesini kolaylaştırıcı faktörleri dikkate alarak araştırma örneklemini belirlediği olasılığa dayalı olmayan bir örnekleme türüdür (Howitt ve Cramer, 2020). Araştırmaya katılan katılımcıların yaş aralığı 24 ila 58 arasında değişmekte olup ortalama yaşları 41.02’dir (S.s = 7.10).Katılımcılar demografik bilgi formunu, Maslach Tükenmişlik Ölçeğini ve Öz Şefkat Ölçeğini cevaplandırmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Beklenen Sonuçlar: Tükenmişlik düzeyleri cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Tükenmişlik düzeyleri çalışılan kuruma göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Tükenmişlik düzeyleri görev yapılan kademeye göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Öğretmenlerde tükenmişlik düzeyleri ile öz şefkat arasında anlamlı bir ilişki vardır. Kaynakça: Atlı, F. (2019). Öğretmenlerin öz-anlayışları ile mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [MasterThesis, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı]. http://openaccess.izu.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12436/315 Germer, C.K. ve Neff, K. (2020). Öz- Şefkatli Farkındalık Uygulama Rehberi. İstanbul, Diyojen Yayıncılık. Çeviren: Feray Tarımtay Altun. Howitt, D. ve Cramer, D. (2020). Research methods in psychology (6. bs.). Harlow: Pearson. Künye, N., & Aydıntan, B. (2020). Öz-Şefkat ile İş Tatmini Arasındaki İlişkide İçsel Motivasyonun Aracı Rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), 3159-3169 https://doi.org/10.20491/isarder.2020.1032 Madigan, D. J., & Kim, L. E. (2021). Does teacher burnout affect students? A systematic review of its association with academic achievement and student-reported outcomes. International Journal of Educational Research, 105, 101714. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2020.101714 Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job Burnout. Annual Review of Psychology, 52(1), 397-422. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.397 Maslach, C. (2003). Burnout, the cost of caring, prologue by Zimbardo, P. G., ISBN: 1- 883535-35-9 Moè, A., & Katz, I. (2020). Self-compassionate teachers are more autonomy supportive and structuring whereas self-derogating teachers are more controlling and chaotic: The mediating role of need satisfaction and burnout. Teaching and Teacher Education, 96, 103173. https://doi.org/10.1016/j.tate.2020.103173 Neff, K. D. (2011). Self‐Compassion, Self‐Esteem, and Well‐Being. Social and Personality Psychology Compass, 5(1), 1-12. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2010.00330.x Neff, K. D. (2003). The development and validation of a scale to measure self-compassion. Self and Identity, 2, 223-250. doi:10.1080/15298860309027 Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS (7. bs.). New York: A&U Academic. Özkanan, A. (2021). Çalışanların tükenmişlik algıları: Maslach modeli ve tükenmişlik dönemleri çerçevesinde bir analiz. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(45), 313-350. https://doi.org/10.31795/baunsobed.795331
Anahtar kelimeler: Öğretmen, Tükenmişlik, Öz Şefkat
Kaynak gösterimi
Aras, N. Y. ve Erbaş, S. (2024). Öğretmenlerde Öz Şefkat ve Tükenmişlik Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Tam Bildiri Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

