Bildiri · 2024

OKUL ÖNCESİ EĞİTİM VE YAPAY ZEKA

X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. İrem SARIALTINSunan yazarSorumlu yazarMEB Balıkesir MEM Eğitim Müfettiş Yardımcısı
  2. Bilal YILDIRIMBalıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü

Öz

Problem Durumu: Bu araştırmanın amacı, anaokullarında çalışan öğretmen ve yöneticilerin okul öncesi eğitimde yapay zekanın kullanılabilmesine ilişkin görüşlerini belirlemektir. Yapay zekanın eğitimde kullanılabileceğine ilişkin bilimsel verilerin elde edilmesi çağın eğilimi ve hatta zorunluluğu haline gelen sürekli yenilenme ve yeniliklere uyum sağlayabilme açısından çok önemlidir. Bu bağlamda bu sürecin örgün eğitimin temeli ve başlangıç aşaması olan okul öncesi kurumlardaki zihinsel ve duygusal hazır bulunuşluğun belirlenmesinin eğiti-öğretim açısından çok önemli katkılar sunabileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda yeni teknolojilerin okul öncesi eğitim kademesinde kullanılabilmesi açısından gerekli alt yapının oluşturulmasına da ışık tutacak sonuçların elde edilmesi beklenmektedir. Yapay zeka, bilgisayarların veya kod ile faaliyet gösteren makinelerin insana benzer biçimde zekaya sahip olması ve problem çözebilme, yordama, karar verme gibi görevleri yapabilmesini sağlayan bir teknolojidir. Eğitim ortamlarında yapay zeka, öğrencilerin öğrenme süreçlerini takip edebilir, çeşitli yöntemler ve tekniklerle öğrenmeyi destekleyebilir, öğrencilere her an doğru cevapları sağlayabilir ve Sokratik yöntemler kullanarak öğrencilere kendi doğrularını bulma deneyimi kazanmalarında destek sağlayarak öğrenmeyi daha etkili hale getirebilir. Ayrıca, görsel, işitsel ve psikomotor eylemlerle oyunlaştırma yöntemleriyle öğrenme ortamlarını daha ilgi çekici hale getirilebilir, öğrenmeyi sıkıcılıktan kurtararak daha ilgi çekici hale getirebilir. Öğretmenlere; öğrencilerin bilgi seviyelerini belirleme, takip etme ve öğretim materyallerini geliştirme konusunda yardımcı olabilir ve ders dışı ek çalışmaların oluşturulması ve kontrol edilmesinde esneklik ve destek sağlayabilir, zaman ve mekâna bağlı kısıtlamaları ortadan kaldırabilir, eğitim yöneticilerine eğitim etkinliklerini planlama, eğitim kurumdaki güvenlik önlemlerini sağlama ve eğitim çıktılarını değerlendirme konularında yardımcı olabilir. Dewey'e göre problem çözme basamakları beş adımda açıklanmıştır: Problemi tanımlamak, hipotezler oluşturmak, verileri toplamak, organize etmek ve değerlendirmek, sonuca ulaşmak ve sonucu test etmektir. Bu bağlamda, yapay zekanın tanımı ve problem çözme basamaklarına dayanarak okul öncesi eğitimde en sık karşılaşılan sorunlar üç ayrı tezden elde edilen sonuçlar tespit edilerek incelenmiştir. Okul öncesi kurumlarında çalışan öğretmenler ve yöneticilere göre yapay zeka uygulamalarıyla bu sorunların çözülüp çözülemeyeceği araştırılacaktır. Araştırmaya konu olacak yönetici ve öğretmenlerin yapay zekânın ne olduğunu bildikleri öngörülmüş ve yapay zekanın olası tehlikeleri araştırmaya konu edilmemiştir. Bu sebeple bu çalışmanın problem cümlesi, "Okul öncesinde eğitim-öğretim sürecinin etkili biçimde gerçekleştirilmesinde yapay zekadan nasıl yararlanılabileceğine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri nasıldır?" şeklinde belirlenmiştir. Bu araştırma, okul öncesi eğitimde yapay zeka kullanımının potansiyel etkilerini değerlendirerek, eğitim alanında teknolojiye dayalı yeniliklerin yaygınlaşması ve toplumsal fayda sağlanması açısından önemli bir adım niteliğindedir. Bu araştırma, okul öncesi eğitimde yapay zeka kullanımının potansiyel etkilerini değerlendirerek, eğitim alanında teknolojiye dayalı yeniliklerin yaygınlaşması ve toplumsal fayda sağlanması açısından önemli bir adım niteliğindedir. Ayrıca, bu araştırma, okul öncesi eğitimde yapay zeka teknolojisinin kullanımının sonuçlarına odaklanarak, eğitim literatürüne yapay zekanın eğitimdeki rolüne dair yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Araştırma Yöntemi: Araştırma tematik içerik analizine dayalı nitel araştırma modelindedir. Veriler araştırmacılar tarafından literatüre dayalı olarak geliştirilen uzman görüşleri ve ön uygulama sonucu son hali verilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanacaktır. Çalışma grubunun seçiminde kamu ana okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenler arasından gönüllülük esasına göre seçilecektir. Çalışma grubu evreni Altıeylül ve Karesi ilçelerinde görev yapmakta olan okul öncesi kurumlarında görevli yönetici ve öğretmenlerden oluşmaktadır. Çalışma grubu bu kurumlarda görevli 50 öğretmen ve 20 yöneticiden oluşmaktadır. Elde edilen veriler tematik içerik analizi tekniğiyle analiz edilecektir. Veri toplama ve analiz süreci devam etmektedir. Beklenen Sonuçlar: Elde edilecek verilerin analizi sonucunda okul öncesi yönetici ve öğretmenlerin bakış açılarıyla yapay zekanın okul öncesi kurumlarda ne derecede etkili kullanılıp kullanılamayacağına ilişkin ilgili eğitimcilerin zihinsel ve duygusal hazır bulunuşluğuna ilişkin önemli bulguların elde edilmesi beklenmektedir. Kaynakça: Arslan, E. (2023). Okul öncesi eğitimde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin eğitim bileşenlerinin görüşlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezli Yüksek Lisans Programı, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı]. Tokat, Türkiye. Avcı, F. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim sürecinde yaşanan sorunlar ve sorunların kaynakları konusundaki değerlendirmeler [Doktora tezi, Eğitim Programları ve Öğretim Programı, Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Eskişehir, Türkiye. Bayındır, E. (2023). Eğitim alanında yapılan yapay zeka çalışmalarının sosyal ağ analizi ile incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Teknolojileri Ana Bilim Dalı, İstanbul. Ferikoğlu, D. (2021). Öğretmenler için yapay zeka farkındalık düzeyi ölçeği: Güvenirlik ve geçerlilik çalışması [Yüksek lisans tezi, Eğitim Teknolojileri Dalı, Bahçeşehir Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü]. İstanbul, Türkiye. Karadayı, Z. (2004). Bilgisayar destekli okul öncesi eğitim ve yapay zeka [Yüksek lisans tezi, Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü]. Çanakkale, Türkiye. Kılıç, Ş. (2019). Kırklareli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Okul Öncesi Eğitimde Temel Sorunlar ve Çözüm Önerileri [Yüksek lisans tezi, Çocuk Gelişimi Anabilim Dalı, Sağlık Bilimleri Enstitüsü]. Kuru, B. Ç. (2021). Problem çözme yaklaşımının çeşitli kuramlar açısından değerlendirilmesi. 2(1), 50-58. Şahin, A. R., Doğan, K., & Sivri, S. (Eds.). (2020). Sağlık Bilimlerinde Yapay Zeka. Ankara, Türkiye: Akademisyen Kitabevi A.Ş. Wang, Q., Joyner, D., Jing, S., Goel, A., & Camacho, I. (2020). Jill Watson SA: Design and Evaluation of a Virtual Agent to Build Communities Among Online Learners. Sunum, CHI 2020 Konferansı, 25-30 Nisan 2020, Honolulu, HI, USA.

Anahtar kelimeler: Yapay Zeka, Okul Öncesi Eğitim, Yönetici ve Öğretmen

Kaynak gösterimi

Sarıaltın, İ. ve Yıldırım, B. (2024). Okul öncesi eğitim ve yapay zeka. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.