Yazarlar
Öz
Problem Durumu: Erken çocukluk döneminde gelişen her bir kavram kazanımı, çocukların ileriki yaşamlarında gerek sosyal gerek akademik alanda ilerlemelerini sağlar. Bu nedenle erken çocuklukta kazanılan temel matematiksel beceriler oldukça önemlidir. Temel matematiksel becerilerin edinilmesi ve bu becerilerin kullanılması; problem çözme, çıkarımda bulunma, bağlantı kurma ve iletişim becerilerinin gelişimi ile bağlantılıdır (Fromboluti ve Rinck 1999; Kanter ve Darby, 1998; Avcı, 2015). Çocukların uzamsal yapıyı kavrama konusundaki erken becerileri, sayısal ilişkileri görme, sıralama, karşılaştırma, genelleme ve sınıflandırma gibi genel matematik becerilerini geliştirmek için gerekli görülmektedir (NCTM, 2000; Papic & Mulligan, 2005; Nes, Erde, 2010). Bu beceriler, ileri yaşlarda mimari tasarım ve mimari problemlerin çözümü için temel oluşturmaktadır. Okul öncesi dönemde uygulanan uzamsal algı ve geometri temelli etkinlikler, çocukların bilişsel gelişimleri için önemli bir role sahiptir. Bu tür etkinlikler, çocukların uzayda nesnelerin konumunu ve mesafe ve boyutları anlamalarını sağlamaktadır. Örneğin, mimarlar ve mühendisler yapıların tasarımında ve inşasında geometrik kavramlar ve uzamsal ilişkileri kullanmaktadırlar. Uzamsal algı ve geometri becerileri, mimarların tasarım kararı alırken ve farklı seçenekleri değerlendirirken kullanacakları önemli araçlardandır. Araştırma Yöntemi: Bu çalışmada, araştırma yöntemlerinden nicel desenden yararlanılmıştır. Deneysel bir nitelik taşıdığından araştırmada, ön-test/son-test, kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu; 20 deney ve 20 kontrol grubu olmak üzere toplam 40 çocuk oluşturmaktadır. Deney ve kontrol gruplarında, 2023-2024 eğitim öğretim yılında İstanbul ilindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim birimine devam eden, normal gelişim gösteren ve daha önce özel bir matematik eğitim programına katılmamış 60-72 aylık çocuklar yer almaktadır. Araştırmada,“Genel Bilgi Formu”, “Frostig Görsel Algı Testi”, veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Deney grubundaki çocuklara haftada iki gün olmak üzere toplamda 10 haftalık “Mini Mimarlar” etkinlikleri uygulanmıştır. Geometri ve Uzamsal Algı Testi deney ve kontrol grubuna ön-test ve son-test olarak uygulanmıştır. Ayrıca deney grubuna son-testten üç hafta sonra kalıcılık testi olarak aynı test uygulanmıştır. Beklenen Sonuçlar: Uluslararası sınavlarda Türkiye’nin matematiksel başarısı göz önüne alındığında birçok ülkenin gerisinde kaldığı görülmektedir. Hatta en başarısız olunan matematiksel becerilerin Şekil ve Alan olduğu tespit edilmiştir(Köse, 2014; Pısa 2003; Temel ve Altun, 2022). Bununla birlikte ilgili alan yazın incelendiğinde çocuk ve mimari üzerine yapılan çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Bu nedenle okul öncesi dönemde uygulanan uzamsal algı ve mimari temelli etkinlikler çocukların yapı tasarımı ve mimari problemleri daha kolay çözmelerine yardımcı olacak beceriler kazanmalarını sağlayacak etkili bir araç olabilir. 'Mini Mimarlar' etkinliklerinin 60-72 aylık çocukların uzamsal düşünme becerisine olumlu yönde etki etmesi beklenmektedir. Kaynakça: Avci, K. (2015). Okul öncesi eğitimi alan 48-66 aylık çocukların matematik becerilerinin bazı değişkenler açısından incelemesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale Fromboluti, C. S., Rinck, N., Magarity, D., & Gibson, B. (1999). Early childhood: Where learning begins : mathematics : mathematical activities for parents and their 2- to 5-year-old children. U.S. Department of Education, Office of Educational Research and Improvement, National Institute on Early Childhood Development and Education : For sale by the U.S. G.P.O., Supt. of Docs.. http://www2.ed.gov/pubs/EarlyMath/index.html adresinden 26.03.2014 tarihinde erişilmiştir. Kanter, P.F., ve Darby, L.B. (1998). Helping your children learn math. Education Publications Center (ED. Pubs). parents/Math/title.html adresinden 26.03.2013 tarihinde indirilmiştir. Köse, M. (2012). Pısa 2003, 2006 ve 2009 türkiye uygulaması matematik ortak maddelerindeki başarıların incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üni̇versi̇tesi̇. National Association for the Education of Young Children (NAEYC) and the National Coulcil for Teachers of Mathematics (NCTM)(2000). Washington, DC: NAEYC. https://www.naeyc.org/files/naeyc/file/positions/psmath.pdf adresinden 21.02.2023 tarihinde indirilmiştir. Nes, F.V., Erde, D.V. (2010). Spatial structuring and the development of number sense: a case study of young children working with blocks.. Journal Of Mathemati̇cal Behavi̇or, (29), 145-159. Papic, M., & Mulligan, J. (2005). Preschoolers’ mathematical patterning [Bildiri sunumu]. In the proceedings of the 28th mathematical education research group of australasia conference, Melbourne, Australi̇a: Merga. Temel, H. ve Altun, M. (2022). The effect of problem-solving strategies education on developing mathematical literacy.. Necati̇bey Eği̇ti̇m Fakültesi̇ Elektroni̇k Fen ve Matemati̇k Eği̇ti̇mi̇, 16(2), 275-303. *Bu çalışma Dr. Öğr. Üyesi Feride GÖK ÇOLAK danışmanlığında ‘Mini Mimarlar’ etkinliklerinin 60-72 aylık çocukların uzamsal düşünme becerisine etkisinin incelenmesi’ isimli tezin bir kısmından üretilmiş bir yayındır.
Anahtar kelimeler: okul öncesi dönem, geometri, uzamsal düşünme
Kaynak gösterimi
Aytaç, S. Y. ve Gök Çolak, F. (2024). 'Mini Mimarlar’ Etkinliklerinin 60-72 Aylık Çocukların Uzamsal Düşünme Becerisine Etkisinin İncelenmesi. Bildiri Özet Kitabı içinde. X. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

