Bildiri · 2023

Ergenlerde Sosyal Kaygının Bazı Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi

IX. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Ümit BAYINSunan yazarSorumlu yazarDüzce Üniversitesi
  2. Tuğba Seda ÇOLAK TURANDüzce Üniversitesi

Öz

Ergenlik, bireyin yaşamında büyük önem taşıyan ve pek çok bireyin gelişim sürecinde en çok zorlandığı dönemlerden biridir (Ceylan ve Kılıçarslan Törüner, 2020). Dünya Sağlık Örgütü tarafından 10 ile 19 yaş arasını kapsadığı kabul edilen bu dönem, çocukluk ile yetişkinlik arasındaki olgunlaşma dönemi olarak ifade edilmektedir (World Health Organization, 2020). Yine bu dönem, bireyin arkadaş ilişkilerinin derinleştiği, kendi kendine karar verme becerisinin arttığı ve sosyal aidiyetin arandığı bir geçiş dönemidir (Sadock ve diğerleri, 2016). Bu dönemde ergen; fiziksel, sosyal, cinsel ve duygusal açıdan birçok değişim yaşamakta, yaşadığı değişimler de çoğu zaman çalkantılı süreçleri beraberinde getirmektedir. Psikolojik olarak bazı ergenler süreçteki bu zorluklar karşısında diğerleri kadar başarılı olamayabilir ve birtakım ruh sağlığı problemleri yaşayabilirler (Sürücü ve Bacanlı, 2010). Bu problemlerden birinin de sosyal kaygı olduğu söylenebilir. Sosyal kaygı, ‘’bireyin başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme korkusu, sosyal yeteneği ve sosyal performansı hakkında endişe ve kendinden şüphe duyması’’ olarak tanımlanmıştır (Lee, 2012). Yaygın olarak görülen ve bireyin yaşamındaki işlevselliğinin azalmasına neden olan psikolojik sorun olarak ifade edilen sosyal kaygıya müdahale edilmediği takdirde kronik hale gelebilmektedir (APA, 2013; Kring, Johnson, Davison ve Neale, 2015). Yapılan bir araştırmada, sosyal kaygının bireyin 13-14 yaşlarında en üst düzeye ulaştığı saptanmıştır (Johnson, Inderbitzen-Nolan ve Anderson, 2006). Bu bağlamda bu araştırmada ergenlerin sosyal kaygı düzeylerinin; cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim durumu, algılanan anne-baba tutumu, doğum sırası, mutlu veya mutsuz çocukluk dönemi ve yakın arkadaş sayısı değişkenleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu demografik değişkenlerin incelenmesinin nedeni ise sosyal kaygıya zemin hazırlayan faktörlerin belirlenmesi olup söz konusu değişkenlerin literatürde sıkça vurgu yapılan demografik değişkenler olmasıdır. Araştırma grubunu yaşları 14-18 arasında değişen 164 kadın (%48) ve 178 erkek (%52) olmak üzere toplam 342 lise öğrencisi oluşturmuştur. Bütün katılımcılar araştırmaya gönüllü olarak katılmış olup velisi bulunduğu ya da vasisi olduğu kişilerden onay alınmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu ve La Greca (1999)’un geliştirdiği, Aydın ve Tekinsav-Sütçü (2007) tarafından Türk kültürüne uyarlandığı Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği (ESKÖ) kullanılmıştır. Ergenlerin sosyal kaygı puan ortalamalarının demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla bağımsız örneklemler için t-testi ve tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda ergenlerin sosyal kaygı puan ortalamalarının; yaş değişkenine göre, 17 ve 18 yaşında olan ergenlerin lehine; sınıf düzeyi değişkenine göre, 11. ve 12. sınıf öğrencilerinin lehine; yakın arkadaş sayısına göre, 6 ve daha fazla arkadaşı olan ergenlerin lehine; algılanan anne tutumuna göre, demokratik anne tutumunun lehine; algılanan baba tutumuna göre, demokratik baba tutumunun lehine; mutlu veya mutsuz çocukluk dönemine göre, mutlu çocukluk dönemi lehine anlamlı düzeyde farklılaştığı; cinsiyet, doğum sırası, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Sosyal kaygı, ergenlik dönemi, lise öğrencileri, demografik değişkenler

Kaynak gösterimi

Bayın, Ü. ve Çolak Turan, T. S. (2023). Ergenlerde Sosyal Kaygının Bazı Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Bildiri Özet Kitabı içinde. IX. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.