Yazarlar
Öz
Bireylerin yaşam kaliteleri hakkında yaptıkları değerlendirme ve yargıları kapsayan iyi oluş, ruh sağlığının temel bir özelliğidir ve hedonik (zevk, eğlence) ve ödomanik (anlam, tatmin) mutluluğun yanı sıra psikolojik sağlamlığı (başa çıkma, duygu düzenleme, sağlıklı problem çözme) içerir. İyi oluş, pozitif işleyişin birçok yönünü kapsarken yetersizlik duyguları ve ruminasyon çeşitlerinden etkilenmektedir. Bireylerin sosyal deneyimlerinin bireysel gelişimdeki önemini vurgulayan Erikson'un psikososyal kuramında ve Adler'in bireysel kuramında vurgulanan psikolojik bir yapıyı temsil eden yetersizlik duyguları, hayali ve gerçek yetersizlik durumlarla sürekli bir mücadele ile karakterize edilir. Bu duygular, bebeklik döneminde insan gelişiminin normal bir parçasıdır ve aşırı bir miktara ulaşmadıkça yaşamda uyarlanabilir bir motivasyon kaynağıdır. Fakat, ihmal, istismar ve diğer kusurlu ebeveyn davranışları ve yetersizlikleri gibi olumsuz erken yaşam deneyimlerinin bir sonucu olarak yetersizlik duyguları artabilir, zayıflığa veya anormalliğe dönüşebilir. Bu tür artan yetersizlik duyguları, bireyin sosyal ve kişilerarası ilişkilerinde daha fazla zorluk yaşamasının bir nedeni olabilir. Yüksek yetersizlik duyguları, zayıf sosyal ilişkiler ile kişilerarası ruminasyona; depresyon, düşük yaşam doyumu gibi olumsuz psikolojik sonuçlar ile iyi oluş düzeyinde düşüşe neden olur. Ayrıca ruminasyon, olumsuz kişisel deneyimlerin, duyguların veya belirtilerin neden-sonuçları üzerinde olması gerekenden daha uzun süre devam eden tekrarlayıcı bir düşünce biçimidir ve etkili çözüm üretememeye neden olur. Depresyon, kaygı, üzüntü, obsesyon ve olumsuz otomatik düşünceler gibi kavramlarla ilişkilidir ve iyi oluş üzerindeki olumsuz etkisi, empati, yaşam doyumu ve problem çözme gibi değişkenlerle yürütülen çalışmalarda gözlemlenmiştir. İlişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışma olan bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin yetersizlik duyguları ve kişilerarası hataya ilişkin ruminasyon düzeylerinin iyi oluş düzeylerini yordama durumu incelenmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri yetersizlik duyguları ve kişilerarası ruminasyon, bağımlı değişkeni iyi oluştur. Bu kapsamda uygun örnekleme yöntemiyle, 361 (314 kadın ve 47 erkek) üniversite öğrencisine ulaşılmıştır. Katılımcıların yaşları 18 ile 34 yaş arasında değişmekte olup yaş ortalaması 21.11’dir. Veriler Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği, Üniversite Öğrencileri İçin Yetersizlik Duygusu Ölçeği ve Kişilerarası Hataya İlişkin Ruminasyon Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda, yetersizlik duyguları değişkeni varyansının %28’ini açıklanmaktadır (R2=,277) ve kişilerarası hataya ilişkin ruminasyon değişkeninin eklendiğinde varyansın %30’u (R2=,301) açıklanmaktadır. İki model arasındaki F anlamlı olarak değişmiştir ve kişilerarası hataya ilişkin ruminasyonun modele dahil edilmesi anlamlı etki göstermiştir. Yetersizlik duygularının iyi oluş üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu, kişilerarası hataya ilişkin ruminasyon değişkeni modele eklendiğinde anlamlı etkinin devam ettiği bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: İyi oluş, kişilerarası hataya ilişkin ruminasyon, yetersizlik duyguları
Kaynak gösterimi
Burhan, S. E. ve Özdemir, A. (2023). Üniversite Öğrencilerinde İyi Oluş: Yetersizlik Duyguları ve Kişilerarası Hataya İlişkin Ruminasyon Etkisi. Bildiri Özet Kitabı içinde. IX. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

