Bildiri · 2023

Dünden Bugüne Türkiye'de Üniversitelerin Gelişimi

IX. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi

Yazarlar

  1. Nur Yeliz GÜLCANSunan yazarSorumlu yazarGirne Amerikan Üniversitesi

Öz

Eğitim insanoğlunun gelişmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Eğitim, ailede başlayıp eğitim kurumlarında devam eden ve insanın zihnini, karakterini ve fiziksel yetilerini geliştiren bir süreçtir. Yükseköğretim de insan hayatındaki önemli süreçlerden biri olup; üniversite, akademi gibi kurumlardan oluşan öğretim kademesidir. Bu nedenle genel olarak yükseköğretim ve üniversite aynı anlamda kullanılmaktadır. Üniversite, araştırma yapılan, bilgi üretilen ve en üst seviyede eğitim verilen kurumlar olarak tanımlanabilir. Günümüzde üniversiteler mesleki eğitim okulları halini almıştır. İnsanlar bir meslek sahibi olabilmek için üniversitelerde okumaktadırlar ve bu sayede ülkenin sosyo-ekonomik seviyesinin artmasına katkıda bulunmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı, Cumhuriyetin 100. yılında Türkiye’de yükseköğretimin tarihsel gelişim sürecinin incelenmesidir. Çalışmada yöntem olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve tarihsel yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın sonunda Türkiye’de yükseköğretimin her geçen gün gelişme kaydettiği görülmüştür. Tarihsel sürece baktığımızda üniversitelerin ilk karakteristik örneğini Platon’un Akademisi’nde ve Aristoteles’in kurmuş olduğu Lyceum’da bulabilsek de her iki okulun da modern üniversiteye tekabül ettiğini söyleyemeyiz. Bugünkü anlamıyla üniversitelerin ilk örneklerini Ortaçağ Avrupa’sında bulabiliriz. Bunlar Bologna, Paris ve Oxford Üniversiteleridir. Türkiye’de ise yükseköğretimin tarihi 1900’lere dayanmaktadır. İlk üniversite İstanbul’da Darülfunun adıyla kurulmuştur. Bu okula sadece erkek öğrenciler devam edebiliyordu. Kızlar için daha sonra İnas Darülfunun adıyla bir okul kurulmuştur. Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra Darülfunun yeniden düzenlenerek 1933 yılında İstanbul Üniversitesi adını almıştır. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte her alanda olduğu gibi eğitim alanında da köklü değişiklikler yapılmıştır. Yükseköğretim de önemli bir gelişim süreci içine girmiştir. Yükseköğretim alanında 1933’teki ilk değişiklikten sonra 1946 ve 1973 yıllarında da önemli değişiklikler gerçekleşmiştir. Son köklü değişim olarak da 1981 yılında Yüksek Öğretim Kurumu adında bir kurum kurulmuştur ve aynı yıl 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu çıkarılmıştır. Bugün Türkiye’deki tüm üniversiteler bu kuruma ve bu kanuna bağlıdırlar. Sonuç olarak, 100 yıllık Cumhuriyet tarihinde Türkiye’de Yükseköğretim alanındaki gelişmeler üniversite, öğrenci ve öğretim elemanı sayısı bakımından şöyle özetlenebilir: -Yükseköğretim kurumlarının sayısı 1’den 208’e -Öğrenci sayısı 8.296.959 (Önlisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) -Öğretim elemanı sayısı 369.404’e yükselmiştir - Yükseköğretim kurumlarının hepsi tek bir kuruma (YÖK) ve yasaya bağlanarak düzenlenmiştir. Artan genç nüfusun eğitim ihtiyaçlarını karşılamanın yanında, kuruldukları yerlerin sosyo-ekonomik düzeylerini yükselttiği için Türkiye’de üniversitelerin sayısı her geçen gün artmıştır. Türkiye’de 1950 yılına kadar sadece üç üniversite varken, bugün bu sayı 208’e ulaşmıştır. Bu da ülkenin eğitim seviyesinin ve bununla birlikte bilimin, teknolojinin kullanımının artmasına ve ekonominin gelişmesine yol açmıştır. Cumhuriyetin 100. yılında Türkiye her alanda olduğu gibi yükseköğretim alanında da dünyadaki yerini almıştır.

Anahtar kelimeler: Eğitim, Yükseköğretim, Cumhuriyet, Türkiye, Üniversiteler

Kaynak gösterimi

Gülcan, N. Y. (2023). Dünden Bugüne Türkiye'de Üniversitelerin Gelişimi. Tam Bildiri Kitabı içinde. IX. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.