Yazarlar
Öz
Epigenetik Perspektiften Kuşaklar Arası Travma Geçişi Selda Mercan İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü mercans@iuc.edu.tr Özet Giriş Kelime anlamı itibariyle yaralanma olarak tanımlanan travma, sıklıkla fiziksel yaralanma ve zarar görme için kullanılsa da kişinin öğrenme, düşünme, hafıza ve algılama gibi bilişsel işlevlerini yerine getirmesini sekteye uğratabilecek her türlü ruhsal yaralanmayı da tanımlamaktadır. Ruhsal bütünlüğü tehdit eden travmalar, bireylerin yaşadıkları bu durumla başa çıkma yöntemlerinin yetersiz kalması durumunda bazı psikopatolojilere neden olabilmektedir. Yaşanan duygusal, bilişsel veya fizyolojik travmanın yarattığı olumsuz etkilerin travmatik bir hafıza gelişmesine ve bu hafızanın kuşaklar arasında taşındığına dair yapılan çeşitli araştırmalar bulunmaktadır (1-3). Bu çalışmada, ruhsal travmaların kuşaktan kuşağa aktarıldığına dair kanıta dayalı araştırmaların başında gelen epigenetik mekanizmalara ve bu mekanizmaların göstergelerine değinilmesi amaçlanmıştır. Yöntem “Epigenetik” ve “kuşaklar arası travma geçişi” anahtar kelimeleri birlikte kullanılarak “Pubmed”, “Science Direct” ve “Google Scholar” üzerinden yapılan literatür taraması ile elde edilen deneysel araştırmalar incelenmiş, bu araştırmalardan elde edilen temel çıkarımlar derlenerek bir değerlendirme yapılmıştır. Bulgular Kuşaklar arası travma geçişini ele alan epigenetik araştırmaların genellikle steroid hormonların gen ifadesinde görev alan epigenetik mekanizmalara odaklandığı görülmektedir. Glukokortikod reseptör genlerindeki metilasyon düzeylerinin araştırmasına dayanan çalışmalarda deney hayvanlarının anne bakımı azaldıkça metilasyon düzeylerinin arttığı belirtilmektedir. Beklenmeyen anne kaybının, doğum öncesi ve sonrası anne stresinin sonraki kuşaklarda yarattığı etkiyi araştıran, böylelikle stres reaksiyonunun epigenetik hafızasını izlemeyi hedefleyen bir diğer çalışmada, yaşanan travmanın, yetişkin erkeklerde ve onların yetişkin erkek soylarında da görüldüğünü ve ilgili genin promotör bölgesindeki metilasyon düzeylerinin değiştiğini göstermektedir. Epigenetik araştırmalar, metilasyon dışında, histon modifikasyonlarının izlenmesi üzerine de kurgulanmış ve korku ile koşullandırılan deney hayvanlarının ve sonraki nesillerinin H3 histon proteinindeki asetilasyon seviyesinin arttığı tespit edilmiştir. Çalışmalardan ortaya çıkan genel yaklaşım travmanın izlenmesinde kullanılan epigenetik belirteçlerin üç kuşağa kadar anlamlı bulgular sunduğu, stresin germ hücreler aracılığı ile alt kuşaklara aktarıldığı, doku düzeyindeki araştırmaların genellikle hipokampüs, hipofiz, adrenal bez ve amigdala ile yapıldığı yönünde olup, alandaki güncel çalışmalar ve meta analizler halen devam etmektedir (4-10). Sonuç Kalıtsal materyal olan DNA dizisinin dışında kalan, ancak gen ifadesinde etkin olan epigenetik araştırmalar son yıllarda ruh sağlığı ve moleküler genetik uzmanlarınca yoğun bir şekilde üzerinde durulan bir konudur. Özellikle savaş, göç, afet, kıtlık vb. toplumsal travmalar yaşayan bireylerin kuşaklararası travma geçişlerine dair yukarıda bahsi geçen araştırmalarda da görüleceği üzere “kolektif bilinçdışı” ve “travmatik hafıza” kavramlarının desteklendiği görülmektedir. Epigenetik mekanizmalar özünde canlı organizmayı hayatta tutmaya ve daha dayanıklı hale getirmeye kodlanmış yapılar olsa da yaşanan travmanın bireylerde yarattığı etki ile de ilişkili bir şekilde olumsuz etkilere sebebiyet verdiği de görülmektedir. Kanıta dayalı veriler sağlama kabiliyetine sahip olan epigenetik bilimi sayesinde psikotravmalotolojik araştırmaların da ivme kazanması ve neden-sonuç ilişkisi kurulmasına katkı sağlaması kaçınılmazdır. Sonuç olarak ruh sağlığı çalışmalarında moleküler araştırmaların yer almasının faydalı olacağı ve disiplinler arası işbirliği sayesinde bu alanda bilimsel veri elde edilmesinin kolaylaşacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Travma, epigenetik, stres, metilasyon, kuşaklar arası travma geçişi Intergenerational Transmission of Trauma from an Epigenetic Perspective Selda Mercan Istanbul University-Cerrahpaşa Institute of Forensic Sciences and Legal Medicine mercans@iuc.edu.tr
Anahtar kelimeler: Travma, epigenetik, stres, metilasyon, kuşaklar arası travma geçişi
Abstract
Abstract Introduction Although trauma, which is literally defined as injury, is often used for physical injury and damage, it also defines any kind of psychological injury that may disrupt a person's ability to fulfill cognitive functions such as learning, thinking, memory and perception. Traumas that threaten mental integrity may cause some psychopathologies if the dealing ways of individuals are inadequate. There are various studies showing that the negative effects of emotional, cognitive or physiological trauma cause the development of a traumatic memory and this memory is carried between generations (1-3). In this study, it was aimed to address epigenetic mechanisms and indicators of these mechanisms, which are among the leading evidence-based studies on the intergenerational transmission of trauma. Method Using the keywords "epigenetics" and "intergenerational trauma transmission" together, the experimental studies obtained through a literature search on "Pubmed", "Science Direct" and "Google Scholar" were examined, and an evaluation was made by compiling the main inferences obtained from these studies. Results Epigenetic studies on intergenerational transmission of trauma are generally focus on epigenetic mechanisms involved in gene expression of steroid hormones. In studies, based on the investigation of methylation levels in glucocorticoid receptor genes, it is reported that methylation levels increase as maternal care of experimental animals’ decreases. Another study, investigating the impact of unexpected maternal loss, prenatal and postnatal maternal stress on subsequent generations, and aiming to monitor the epigenetic memory of the stress reaction, shows that the trauma experienced is also seen in adult males and their adult male descendants and methylation levels in the promoter region of the relevant gene were significantly changed. In addition to methylation, epigenetic researches have also been conducted by the monitoring of histone modifications, and it was found that the level of acetylation in the H3 histone protein was increased among experimental animals conditioned by fear and their subsequent generations. The general approach emerging from the studies is that epigenetic markers used in the monitoring of trauma provide significant findings for up to three generations, stress is transmitted to the next generations through germ cells, tissue-level studies are generally conducted with hippocampus, hypophysis, adrenal gland and amygdala, and current studies and meta-analyses in the field are still ongoing (4-10). Conclusion Epigenetic is over the DNA sequence as a hereditary material, but active in gene expression, and it is a subject that has been intensively emphasized by mental health and molecular genetics experts in recent years. It is seen that the concepts of "collective unconscious" and "traumatic memory" are supported, as can be seen in the aforementioned studies on the intergenerational transitions of trauma for individuals who have experienced social traumas such as war, migration, disaster, famine, etc. Although epigenetic mechanisms are structures coded to keep the living organism alive and make it more resilient, it is also seen that they cause negative effects in relation to the impact of the trauma on individuals. Thanks to the science of epigenetics, which has the ability to provide evidence-based data, it is inevitable that psychotraummalotological researches will accelerate and will contribute to establishing a cause-and-effect relationship. As a result, it is thought that it will be beneficial to include molecular research in mental health studies and it will be easier to obtain scientific data in this field thanks to interdisciplinary cooperation. Keywords: Trauma, epigenetic, stress, methylation, intergenerational transmission of trauma Kaynakça/References 1. Işıker Bedir D, Mercan S. Travma, dissosiyasyon ve hafıza: Teorik ve epigenetik bir yaklaşım. Öztürk E, editör. Psikotravmatoloji. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2022. p.111-9. 2. Öztürk E. Travma ve Dissosiyasyon: Dissosiyatif Kimlik Bozukluğunun Psikoterapisi ve Aile Dinamikleri. 1. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2017. p.5-25. 3. Öztürk E, Derin G. Psikotravmatoloji. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi. 2020;6(2):181-214. Doi: 10.17932/IAU.AIT.2015.012/ait_v06i2003 4. Eilerts D. Beyond DNA: Epigenetics and proteomics in forensic science. Themis: Research Journal of Justice Studies and Forensic Science. 2016;4(10):175-87. https://doi.org/10.31979/THEMIS.2016.0410 5. Maercker A, Augsburger M. Developments in psychotraumatology: a conceptual, biological, and cultural update. Clinical Psychology in Europe. 2019;1(1):1-18. https://doi.org/10.32872/cpe.v1i1.30294 6. Gapp K, Bohacek J, Grossmann J, Brunner AM, Manuella F, Nanni P, et al. Potential of environmental enrichment to prevent transgenerational effects of paternal trauma. Neuropsychopharmacology. 2016;41(11):2749-58. doi:10.1038/npp.2016.87. 7. Itzhak Y, Anderson KL, Kelley JB, Petkov M. Histone acetylation rescues contextual fear conditioning in nNOS KO mice and accelerates extinction of cued fear conditioning in wild type mice. Neurobiol Learn Mem. 2012;97(4):409-17. doi: 10.1016/j.nlm.2012.03.005. 8. Yehuda R, Daskalakis NP, Lehrner A, Desarnaud F, Bader HN, Makotkine I, et al. Influences of maternal and paternal PTSD on epigenetic regulation of the glucocorticoid receptor gene in Holocaust survivor offspring. Am J Psychiatry. 2014;171(8):872-80. doi: 10.1176/appi.ajp.2014.13121571. 9. Lee RS, Tamashiro KL, Yang X, Purcell RH, Harvey A, Willour VL, et al. Chronic corticosterone exposure increases expression and decreases deoxyribonucleic acid methylation of Fkbp5 in mice. Endocrinology. 2010;151(9):4332-43. doi: 10.1210/en.2010-0225. 10. Gapp K, Jawaid A, Sarkies P, Bohacek J, Pelczar P, Prados J, et al. Implication of sperm RNAs in transgenerational inheritance of the effects of early trauma in mice. Nat Neurosci. 2014;17(5):667-9. doi: 10.1038/nn.3695
Kaynak gösterimi
Mercan, S. (2023). Epigenetik Perspektiften Kuşaklar Arası Travma Geçişi/Intergenerational Transmission of Trauma from an Epigenetic Perspective. Tam Bildiri Kitabı içinde. IX. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

