Yazarlar
Öz
TÜİK'in (2022) verilerine göre, Türkiye'de yaşlı olarak kabul edilen bireylerin sayısı 2016'dan 2021'e %24 artarak toplam nüfusun %9,7'sini oluşturmuştur. Bu oran, ülkemizdeki yaşlı nüfusun tarihteki en yüksek seviyesine ulaştığını göstermektedir. Azalan doğum oranları ve artan ortalama yaşam süresi nedeniyle yaşlı bireylerin oranı giderek artmıştır. Kendi çocuklarının, çocuklarının doğumunun getirdiği büyük ebeveynlik rolü, bireylerin yaşamlarında yeni bir evreyi temsil etmektedir. Torunların bakım veren olarak rolü, torunlarının daha güvenli ve öngörülebilir evlerde yaşadıkları bilgisiyle birlikte olumlu psikolojik deneyimler sağlayabilir (Dellman-Jenkins vd., 2002). Yaşam doyumu, bireyin kendi yaşamına ilişkin bilişsel ve duygusal değerlendirmeleri olarak tanımlanan öznel iyi oluşun bilişsel bileşenini temsil eder ve bireyin yaşam kalitesine ilişkin genel bir değerlendirmeyi temsil eder (Diener, vd., 2003; Pavot ve Diener, 1993). Yaşamda güçlü bir anlam duygusu, yaşamın keyfini sürdürmek ve iyi bir yaşamın temellerini oluşturmak için önemlidir. Yaşamın anlamını yitirmek, yaşamdan zevk almamıza engel olabilir ve bu durum boşluk, depresyon ve en kötüsü intihar düşüncelerine yol açabilir. Yaşamdaki anlam, özellikle ileri yaş dönemlerinde daha da önem kazanır (Battista ve Almond, 1973; Wong, 1989). Merhamet, kişinin kendisinin ve başkalarının acı çekmesine karşı duyarlılık, acıyı hafifletme ya da önleme taahhüdü olarak ifade edilmektedir (Gilbert, 2014). Bu çalışmada, torunlarına bakım veren ve vermeyen büyükanne ve büyükbabaların yaşamda anlam, yaşam doyumu, olumlu ve olumsuz duygular ve merhamet düzeylerini incelenmiştir. Bu araştırmanın temel amacı, büyükanne ve büyükbabaların torunlarına bakma durumlarına göre yaşam doyumu, yaşamı anlamlandırma düzeyleri, merhamet, olumlu duygular ve olumsuz duygularda farklılık olup olmadığını inceleyerek yaşam kalitesi hakkında fikir vermektir. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yoluyla seçilen, yaş ortalaması 54,4 olan ve tamamı büyükanne ve büyükbaba olan 139 kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların 65'i (%46,8) kadın ve yaş ortalaması 52,3 iken, 74'ü (%55,5) erkek ve yaş ortalaması 56,2'dir. Katılımcıların %24,5'i (34 kişi) torunlarına bakmamakta, %29,5'i (41 kişi) torunlarına haftada 1-3 gün, %9,4'ü (13 kişi) torunlarına haftada 3-5 gün ve %36,7'si (51 kişi) torunlarına haftanın her günü bakmaktadır. Araştırma verileri Spss 26.0 paket programı ile analiz edilmiş olup sonuçlara ait değerlendirmeler Pearson Momentler Çarpımı ve MANOVA testleri ile gerçekleştirilmiştir. Analiz sonrasında torununa bakım veren ebeveynlerde, torununa bakım vermeyen ebeveynlere göre yaşam anlamı, yaşam doyumu, pozitif duygu, negatif duygu ve merhamet puanlarında anlamlı fark olduğu görülmüştür (F(3-135)=23.14, p< .01). Sonuçlar, büyük ebeveynlerin torunlarına bakım verme durumuna göre yaşam anlamı, yaşam doyumu, pozitif duygu, negatif duygu ve merhamet düzeylerinde farklılıklar olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, büyük ebeveynlerin yaşam kalitesini arttırmak ve gelecekteki araştırmalarda bu alandaki açıkları kapatabilmek için önemlidir. Gelecek araştırmalarda bakım vermenin doğası hakkında detaylı bilgiler elde edilerek bakım veren farklı gruplar incelenebilir. Bunun yanında bakım vermenin nedenleri kültürel, ekonomik, sosyal boyutlarda incelenerek öneriler sunulabilir.
Anahtar kelimeler: Büyük ebeveyn, Yaşam anlamı, Yaşam doyumu, Merhamet, Pozitif- Negatif duygu durumu
Kaynak gösterimi
Demir, E. ve Deniz, M. E. (2023). Toruna Bakım Veren ve Toruna Bakım Vermeyen Büyük Ebeveynlerde Yaşam Anlamı, Yaşam Doyumu, Pozitif-Negatif Duygu Durumu ve Merhamet Düzeyleri. Bildiri Özet Kitabı içinde. IX. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi.

